یا لطیف

برای تو و خویش چشمانی آرزو می كنم

 كه چراغها و نشانه ها رادر ظلماتمان ببیند

گوشی كه صداها و شناسه ها را در بیهشی مان بشنود

و روحی كه اینهمه را در خود گیرد و بپذیرد

ممکن است شما هم لحضاتی از زندگی را تجربه کرده  باشید که در برابرحادثه یا تصویری -هرچند عادی و زود گذر- قرار بگیرید  و نا خود آگاه این حس به شما دست دهد که این حادثه یا تصویر را پیش از این در جایی دیگر دیده و آزموده اید، یا اینکه کسی حرفی بزند  وخود آن شخص یا سخن او به یادتان بیاید که گویا پیش تر تجربه آنرا داشته اید، آن وقت است که روی آن حرف و آن آدم یا تجربه - هرچه باشد - تامل کرده، برای لحضاتی از قیل و قال زندگی معمول ببری و فارغ شوی و بروی توی خیالات و فکراینکه سرنخش را هرجا كه هست پیدا كنی، وقتی  کسی با چنین تجربه ای روبرو می شود ناخود آگاه با آن ارتباطی صمیمانه بر قرار می کند، ممکن است کمی با آن کلنجار برود ، آن را بالا پایین کند و سر آخر چون دلیل مناسبی نیابد، گوشه خیالات روزمره رهایش كرده و پی زندگی معمول خود بیا فتد .

یک حالت دیگرهم هست که شخص کمی جدی تر با مسئله برخورد کند، دودستی آن تجربه را بغل زند و بچسبد و رها نكند و دلیلش را اینطور بداند،  که این تجربه یا اتفاقی که حداقل دو بار توی زندگی من سرک کشیده وعبور کرده ، با خود  سخنی دارد و در پس آن اصالتی نهفته است که ارزش تامل و پرداختن  دارد.

و اگر مثل منی باشد که هنوز نتوانسته است  ارتباط زمین و آسمان را قطع دانسته  و در فراقت آن بنشیند و لذت ببرد، ممکن است این مسایل را ربط  دهد به پیغامی که از جایی آمده و به آن معتقد شده و ایمان هم بیاورد، مربوط بداند به چیزهایی که شرح آن کفایت حوصله می خواهد و می دانم که  شما- حد اقل در مورد من -از داشتن آن خود را معذورمی دانید .

دیگر اینکه درست یادم نمی آید جایی خوانده ام یا اینکه از کسی شنیدم  که طبیعت گاه بر سر راه آدم" نشانه هایی" می گذارد و بااین  نشانه ها  آدمی را به جاهایی رهنمون می شود .

 وفکر میکنم که لازمه عدل الهی هم همین باشد که خداوند بشر خطا کار تبعیدی را همینطوری توی چاله چوله های پر راه و بیراهه زمین رها نکند؛ وحتما وسایلی تدارک دیده است که به واسطه  آنها دست اشرف مخلوقاتش را بگیرد و ببرد به سمت آنجاهایی که دلش می خواهد، یا مانع شود از رفتن او به جاهایی که دلش نمی خواهد، نمونه  این نشانه ها هم بسیاراست ویکیش همین هراس غریزی انسان از چیزهایی است كه نمی شناسد، یا ترس از جدا شدن ازعزیزی، یا اشتیاق آدم به گلی که بوی خوش دارد و طراوت از آن می بارد، یعنی اینکه من اینجا هستم وزنده ام و کسی آن بالاست که مرا فرستاده برای تو و به تونگاه می کند آنقدر که دنباله رد نگاهت را می شناسد واینجا نشانیده ام تا تو ببینی پس به این سمت بیا وجای دیگری نرو.......   

 ادامه داشت

جهان ای برادر نماند به کس 

دل اندر جهان آفرین بند و بس

مکن تکیه برملک دنیا و پشت

که بسیار چون تو بپرورد و کشت

 در حاشیه سفر میر حسین به خوزستان و دیدار با جمعی از بختیاریها

کسی به میرحسین نگفت و  او

ندانست

میر حسین آمد و رفت اما آنهاییکه به بهانه دیدار میر حسین موسوی و عشایر بختیاری پشت تریبون قرار گرفتند به جای سخن گفتن از دردهای عشایر و مردمان بختیاری هر یک لطیفه ای از التماس قدرت در آستین داشتند. وقتی مسوول ستاد عشایر بختیاری و یکی از کسانی که بختیاری با هزار امید و آرزو به او رای داده بود پشت تریبون قرار گرفت، همه منتظر بودند تا  بگوید : موسوی 80سال است تقسیمات ناعادلانه کشوری بختیاری را منزوی کرده و در بن بست قرار داده است، منتظر بودند تا بیاد همه بیاورد  که رضا شاه برای در هم شکستن بختیاریها سرزمین آنها را در میان چند استان تقسیم کرد و حاصل این تقسیم پس از گذشت 80 سال  ،آوارگی و سرگشتگی و توسعه نیافتگی بختیاری بوده است منتظر بودند تا نماینده آنها بگوید امروز باقی ماندن بر آن ظلم، ظلم مضاعف است ، منتظر بودند تا نماینده آنها بگوید این تقسیمات نا عادلانه موجب شده است تا امروز هیچ اداره کل ارشاد یا صداو سیمای استانی وظیفه خود را  پرداختن به فرهنگ اصیل و کهن این قوم نداند. ،و قتی این نماینده مردم که خاستگاه آرای او در جامعه برکسی پوشیده نیست به سخن آمد ،همه منتظر بودند تا او خواسته مردمش که به رسمیت شناختن افتخارات و نقش آنها در رویدادها ی ملی و گنجاندن و تصریح آنها، در کتب آموزشی است را به گوش میر حسین و هر آنکه میشنود برساند اما دریغ که اوبا ژستی روشنفکرانه خود را نماینده مردم اهواز خواند وگفت:" من گرچه اصالتا بختیاری هستم اما چون امروز در کسوت نمایندگی همه مردم هستم نمی توانم به عنوان یک بختیاری سخن بگویم "و کلمه ای از دردهای مردمش به زبان نیاورد .

خانمی که خود را نماینده جامعه زنان بختیاری معرفی میکرد و نام "سردار مریم بختیاری"- تنها بانوی مجاهد مشروطه- را به زبان می آورد، به جای آنکه فریاد بزند  که موسوی بدان  که دختران بختیاری در "چلو "وشیمبار" کموفه ،" سلیرون "چال بطان "هنوز مشک به دوش آب را به آبادی می برند و تنها سهم تساوی آنها ازعدالت، آسمان غبار آلود خوزستان است ، از مضرات لیبرالیسم و تاثیر آن برجامعه گفت .به جای آنکه بگوید به رغم گذشت 30سال از انقلاب پابرهنه گان و مظلومان هنوز مادران بختیاری در جوار ثروت خداداد نفت وگاز پابرهنه ومظلوم هیزم  مصرفی  زمستانی را به دوش میبرند تا فرزندان آنها در کنار چاله سرد ایل ننشیند ، به بحثهای تکراری وخسته کننده ای پرداخت که هیچ دردی از زنان بختیاری را دوا نمی کند. موسوی آمد و رفت از "نان و مسکن و  آزادی "سخن گفت و به مردم وعده روزهای بهتری داد، اما آنهاییکه مجال یافته بودند تا سخنی بگویند یادآور نشدند که یکصد سال پیش جوان بختیاری برای آزادی همه ملت کوهستان پدری را رها کرد ، راه دور تهران را در پیش گرفت و تن به گلوله استبداد سپرد تا آزادی را سخاوتمندانه به همه مردم هدیه دهد ،اما امروز همان جوان برای تامین نان و مسکن ،آزادی خود را وا مینهد و آواره عسلویه و ماهشهر و بندر عباس میشود .چراکه هیچ کارخانه و صنعت کوچک و بزرگ و هیج کشتزار ی برای تامین معاش خود نمیابد .

در دیدار میرحسین و عشایر بختیاری ،یکی دیگر از نمایندگان خود خوانده بختیاری که اتفاقا سالها در خوزستان سمتهای مدیریتی داشت به جای آنکه بگوید "میرحسین"۷۰درصد منابع نفت استان در جغرافیای بختیاری است و اما  ۱درصد صنایع پایین دستی نفت و پتروشیمی و صنایع تبدیلی در این جغرافیا قرار ندارد وبه جای آنکه بگوید سدهای ساخته شده برکارون عشایر بختیاری را آواره کرده ودر دریاچه سد کارون3 کشتزارها و خانه های ۱۵۰۰۰خانوار روستایی و عشایر بختیاری به زیر آب رفت و آنها به  حاشیه نشینانی بیکار و بی آینده و بی پناه تبدیل شده اند، ازحاصل تجربیات خود در بخش مدیریت صنایع کوچک سخن گفت تا مگر در دولت احتمالی آینده جایی برای او در نظر گرفته شود .

میرحسین آمد و رفت اما ندانست که بختیاری سالهاست از نمایندگان خود خوانده ای رنج می برد که مردم را پلکان ترقی خود قرار می دهند و هیچ مهری در گرو آن ندارند. میرحسین آمد و رفت اما ندانست که رشد جمعیت درشهر تماما بختیاری نشین مسجد سلیمان رقم ۱۴-رسیده است  و این شهر از نخستین شهر صنعتی به نخستین شهر مهاجر فرست کشور تبدیل شده است.  میرحسین آمد و رفت اما کسی به او نگفت و ندانست از۲۰۰۰خانوار بختیاری دهستان  شوی در گذشته نه چندان دور امروز تنها ۹خانوار باقی مانده است و مابقی از بی آبی و بی برقی و نبود بهداشت و جاده ، حاشیه نشین اندیمشک و درود و دزفول شده اند. کسی به میر حسین نگفت که نام و یاد سردارن وشهدای بختیاری در حماسه های غرور آفرین انقلاب مشروطه و  نبرد با رضا شاه در هیچ کتاب درسی و دانشگاهی تدریس نمی شود اما سینه پدران و گوش و هوش پسران مالامال از روایت حماسه هایی است که راویان آن مفتخرند حماسه های قومی آنها همان حماسه های ملی میهنشان است و ای کاش میرحسین و همه ایرانیان می پذیرفتند که رنجهای بختیاری رنجهای همه ملت ایران باشد.            

عادل نجفی :

به همت گروه "آسماری " بختیاری برگزار شد:

بزرگداشت رجال مشروطه خواه بختیاری در

 آستانه صدمین سالگرد فتح تهران

 در آستانه صدمین سالگرد فتح تهران و روز "الفه " مراسم با شکوهی در آرامگاه تخت پولاد اصفهان برگذار شد.

پنج شنبه بیست و نهم اسفند سال هزار و سیصد و هشتاد و هفت آرامگاه تخت پولاد اصفهان شاهد گردهمایی دهها تن از مردمی بود که به نشانه ادای احترام به سرداران مشروطه مدفون  در این آرامگاه گردهم  آمده بودند ، شرکت کنندگان که با در دست داشتن پرچمهای ایران شاخه های گل و لباسهای محلی بختیاری از استانهای مختلف کشور خود را به" تکیه بختیاریهای" آرامگاه تخت پولاد رسانده بودند با قرائت فاتحه و تقدیم شاخه های گل یاد فاتحان اصفهان و تهران را درآخرین روز سال هشتادوهفت گرامی داشتند .                           

 این مراسم با ورود  گروه بیست نفری "آسماری "ملبس به لباسهای سنتی به صحن آرامگاه سرداراسعد بختیاری وحسینقلی خان ایلخانی آغازشد، "نواختن "سرنای چپ"(ساز مخصوص مراسم رسمی در میان عشایر بختیاری ) همزمان با ورود مردم به صحن تکیه بختیاریها شور و حال ویژه ای به فضای آرامگاه تخت پولاد بخشید.

  حاتم پرویزی بابادی نخستین سخنران این مراسم با یادآوری نقش ارزنده بختیاریها در طول تاریخ ایران لزوم حفظ هویت قومی توسط خود بختیاریهاو انتقال این فرهنگ اصیل را به نسلهای جوانتر خواستارشد. سامان فرجی بیرگانی از فعالان اجتماعی، و دومین سخنران مراسم،  با اشاره به نزدیک شدن به بیست و یکم مرداد (صدمین سالگرد فتح تهران توسط مشروطه خواهان بختیاری)، از نهادهای فرهنگی و همچنین مسوولین ومتولیان فرهنگی   کشور خواست تا با تدارک مراسم ویژه ای از تلاشهای مجاهدین بختیاری ومردم اصفهان در اعاده نظام مشروطه ، تجلیل نمایند. وی نکوداشت سرداران بختیاری را موجب تقویت همبستگی ملی وافزایش حس همگرایی در کشور و تشفی قوم لر دانست، ایشان با استناد به دلایل تاریخی مستور ماندن نقش بختیاریها در انقلاب مشروطه را ناشی از تلاش پهلوی اول  برای محو و سرکوب عشایر بختیاری به عنوان  بزرگترین واحد سیاسی نظامی کشور در اوایل قرن اخیر دانست، داراب رییسی سردبیر  نشریه فرهنگی اجتماعی کوهرنگ  سومین سخنران این مراسم بود که  سخنان خود را به گلایه از کم کاری محققان و نویسندگان درمعرفی چهره های ملی بختیاری اختصاص داد ، وی معرفی و انتشار آثار به جای مانده در مورد نقش بختیاریها و مردم  اصفهان در انقلاب مشروطه را در درجه اول وظیفه خود این مردم ذکر کرد و خواهان توجه بیشترنهادهای فرهنگی به مفاخر ملی استان شد.

پویا صیفوری و مجید کیوانی از شاعران و نویسندگان جوان ، از دیگر سخنرانان این مراسم بودند که به قرائت چند قطعه ادبی متناسب با این روز پرداختند

در پایان مراسم  امیررضا امیر بختیار به نمایندگی از خانواده های ایلخانی و حاج ایلخانی  بختیاری از مردم شرکت کننده درمراسم روز "الفه"تشکر کرد.

محمد بخشی از مسوولین گروه آسماری بختیاری هدف ازبرگزاری این مراسم را بزرگداشت یاد سرداران مشروطه در آستانه صدمین سال فتح تهران و همچنین احیای سنت نیکوی"الفه "ذکر کرد.وی همچنین ابراز امیدواری کرد ُ درتابستان آینده بتوان با کمک گرفتن ازنهادهای دولتی و غیر دولتی نظیر چنین مراسمی را در شهر تهران برگزار نمایند . محمد بخشی به نمایندگی از اعضا گروه آسماری از شورای شهر اصفهان خواست با اتخاذ تصمیمات مبدرانه َباتوجه به سالگرد فتح شهرهای اصفهان وتهران توسط مجاهدین بختیاری در نامگذاری میادین و مراکز فرهنگی از این چهره های ملی  غافل نشوند.

  شایان ذکر است که سنت "الفه "سنتی دیرین در میان هموطنان لر زبان است که براساس آن در آخرین پنج شنبه پیش از نوروز مردم برای احترام به روان در گذشتگان خود با انجام آدابی خاص و تهیه خوراکهایی به نام "الفه" بر مزار عزیزان خود گردهم می آیند.

 گفتنی است تکیه بختیاریهای آرامگاه تخت پولاد که نزد بختیاریها از احترام وعلاقه ویژه ای برخوردار است  ،محل دفن بسیاری از سرداران بختیاری نظیر شهید حسینقلیخان ایلخانی شهید ابولقاسم خان بختیاری فرزند ضرغام السلطنه فاتح اصفهان، سردار اسعد و صمصام السلطنه بختیاری فاتحان تهران ، سردارمریم بختیاری از زنان مشروطه خواه ایران و مادر شهید علیمردان خان بختیاری و بسیاری از رجال مورد احترام دیگراست .

هیچ فرشته ای آدم نیست

نویسنده: علیرضا محمودی ایرانمهر

آن صبح سرد سوم دی ۱۳۶۰، فقط دوست داشتم به تكه ابری كه در لحظه‌ی طلوع صورتی شده بود نگاه كنم. ما پشت سر هم از شیب تپه ای بالا می رفتیم و من به بالا نگاه می كردم كه ناگهان رگبار گلوله از روی سینه ام گذشت. من به پشت روی زمین افتادم، شش هایم داغ و پر از خون شدند و بعد از سه دقیقه،‌در حالی كه هنوز به ابر نارنجی و صورتی نگاه می كردم، مُردم. هیچ وقت كسی را كه از پشت صخره‌های بالای تپه به من شلیك كرده بود، ندیدم. شاید سربازی بیست ساله بود، چون اگر كمی تجربه داشت، میان سه استوار و دو ستوان كه در ستون ما بود، یك سرباز صفر را انتخاب نمی كرد.
پدرم آرزو داشت مثل برادر پزشكم به استرالیا بروم. اما شاید من استعدادش را نداشتم. آخر تابستان به محض اینكه دیپلم گرفتم، فرودگاه تهران بمباران شد. جنگ شروع شده بود. مادر نه ماه در خانه حبسم كرد. هر روز برایم روزنامه و گاهی كتاب می خرید. بالاخره یك روز خسته شدم و با پروانه در پارك قرار گذاشتیم. پروانه را از سال دوم دبیرستان می شناختم و سال چهارم قول داده بودیم برای همیشه به هم وفادار باشیم. پروانه موهای نارنجی قشنگی داشت و همیشه رژ مسی براق می زد. سال سوم دبیرستان وقتی برای اولین و آخرین بار بعد از ظهری یواشكی به خانه شان رفته بودم، موهایش را دیدم.

هنوز شیشه عطر كادو شده ای را كه سر راه خریدم و نامه ای را كه در نه ماه حبس خانگی نوشتنش را تمرین می كردم، به پروانه نداده بودم كه گشتی های داوطلب ما را گرفتند. تا وقتی ما را عقب استیشن سوار می كردند، هنوز نفهمیده بودم چه اتفاقی افتاده است. بعد از آن هم فقط به ناخن هایم نگاه می كردم كه چشمم به چشم پروانه نیفتد.
او را با سر و صدا تحویل خانواده اش دادند و مرا به بازداشتگاهی بردند كه جنوب شهر بود، اما درست نمی فهمیدم كجاست. وقتی پروانه را جلوی خانه شان از استیشن پیاده كردند، یكی از همسایه ها پنجره اش را باز كرده بود و ما را نگاه می كرد. تا وقتی راه افتادیم هنوز آنجا بود. داخل سلولم قلب بزرگی را با چیزی نوك تیز روی دیوار كنده بودند. یك طرف قلب كج شده بود. دو روز پاهایم را دراز كرده بودم و به در نگاه می كردم. بالاخره آمدند و مرا به پاسگاهی بیرون شهر بردند. پاسگاه دیوارهای آجری داشت كه بالای سرشان سیم خاردار كشیده بودند. آنجا با عده‌ی زیادی كه سرهایشان را تراشیده بودند سوار اتوبوس شدیم و به پادگان آموزشی رفتیم. شانزده ساعت بعد كه جلوی دروازه ی پادگان پیاده شدیم، گروهبانی ما را به خط كرد و آن قدر دور پادگان دواند كه تا یك هفته بعد می لنگیدم. همه سربازان فراری بودیم. شب بعد از اینكه آبگوشت رقیقی به ما دادند، دوباره به خط مان كردند و لباس هایی بین همه تقسیم كردند كه مثل كیسه گشاد بود.
آخرین باری كه پدر و مادرم را دیدم، لحظه بود كه اتوبوس ما دور میدان آزادی می چرخید تا به طرف پادگان آموزشی برویم. آن دو كنار یكی از باغچه های دور میدان ایستاده بودند و وقتی مرا دیدند برایم دست تكان دادند. سربازهای دیگر هم با سرهای تراشیده از پشت شیشه برای آن دو دست تكان دادند. پدر و مادرم خندیدند و جلوتر آمدند و برای همه ی ما دست تكان دادند.  ما هم از جایمان نیم خیز شدیم و برای پدر و مادرم دست تكان دادیم. نمی دانم از كجا می دانستند اتوبوس ما آن ساعت از میدان آزادی می گذرد. پنج ماه بعد كه گلوله ها سینه ام را سوراخ كردند. نامه ای كه نه ماه برای نوشتنش فكر می كردم، هنوز توی جیب شلوارم بود. شیشه ی كادو شده عطر را همان موقع در بازداشتگاه گرفته بودند.
من ساعت ها كنار بوته ی خشكی كه شبیه سراسب بود و سنگ بزرگی كه رنگ سبز عجیبی داشت، ماندم. ابر صورتی كم كم نارنجی و زرد شد و بعد به كلی ازمیان رفت. ستون ما در عمق خاك دشمن راهش را كم كرده بود و وقتی رگبار گلوله ها شلیك شد، هیچ كس نتوانست مرا با خود عقب ببرد. بعد از ظهر عراقی ها امدند و مرا با استیشن به سردخانه بردند. آنها مرا لخت كردند و همه جایم را گشتند. حتما مرا با جاسوس یا كس دیگری اشتباه گرفته بودند، چون تصمیم گرفتند دفنم نكنند.
چهار هفته داخل كشوی فلزی بزرگی كه سقفش لامپ مهتابی داشت، ماندم. هر بار كشور را بیرون می كشیدند لامپ روشن می شد. بارها چند  نفر را آوردند تا مرا ببینند. بعضی ها دستبند داشتند و بعضی ها هم دست هایشان آزاد بود. اما از آخر هیچ كس مرا نشناخت. همه سرشان را تكان می دادند و می رفتند. روزهای آخر بود كه دو نفر دیگر را آوردند و داخل كشوهای كناری گذاشتند. ناخن های دست هر دوشان را كشیده بودند و پوست شان پر از لكه های آبی سوختگی بود. سه روز بعد هر سه ی ما را با آمبولانسی كه شیشه هایش را رنگ زده بودند به گورستان خلوتی بردند. هیچ كدام از گورها سنگ قبر نداشت. جای ما از قبل آما ده شده بود مرا داخل قبر انداختند و دو اسیر ایرانی كه لباس زرد تن شان بود، رویم خاك ریختند. بعد كپه‌ی خاكی به اندازه‌ی قدم درست كردند كه كنار كپه های بی شمار دیگری بود.
هیچ یك از كپه های خاكی اسم نداشت. فقط یك پلاك سبز كه رویش شماره های سفیدی حك شده بود، بالای هر كپه فرو كرده بودند. درامتداد قبرهای بی نام، ردیفی از درختان اوكالیپپتوس سایه می انداختند. برادرم در نامه هایی كه می فرستاد همیشه می نوشت، استرالیا پر از درختان اوكالیپپتوسب است و هیچ ایرانی دیگری اینجا نیست.
آن طرف درختان باریك اوكالیپتوس یك ساختمان دو طبقه سیمانی بود. كسانی كه گاهی از پنجره های ساختمان سرك می كشیدند، احتمالاً‌ می توانستند پلاك های سبز روی هر كپه ی خاكی را ببینند. آن سوی دیگر گورستان مزرعه ی بزرگی بود كه در دور دست هایش، خط باریك و درازی از سیم های خاردار حریم  آن را نشان می‌داد. صبح ها عده ای را با تریلر می آوردند.
تا روی مزرعه كار كنند و بعد از ظهرها كه از كنار گورستان می گذشتند جمله های فارسی برده بریده ای شنیده می شد. غروب هشتاد و هفتمین روز كه سایه ی اوكالیپتوس ها تا انتهای گورستان می رسید، سه نفر كه برای كندن قبرهای تازه آمده بودند، پنهانی سر قبر من آمدند و یك پیاز لاله را كنار پلاك فلزی كاشتند. معلوم نبود آن پیاز را از كجا آورده اند، اما مسلماً مرا با كس دیگری اشتباه گرفته بودند. آدمی كه حتماً خیلی مهم بوده و با كاشتن گل لاله سر قبرش احساس رضایت و افتخار می كردند.از فردا اسیرانی كه با لباس های زرد به مزرعه می‌رفتند، به كپه ی خاكی من خیره می شدند و با حركت آرام تریلر سرهایش با هم به این سو می چرخید.
پیاز لاله آرام آرام ریشه دواند و ساقه اش از خاك جوانه زد. هفت روز بعد، سه افسر عراقی كه بند پوتین هایش را دور ساق شلوارشان كرده زده بودند، آمدند و بالای كپه‌ی خاك ایستادند. آنها پیاز گل و حتا پلاك سبز را از خاك بیرون كشیدند. شاید برای پاك كردن اثر پرستشگاه اسیران بود كه دستور دادند بولدوزرها درختان اوكالیپتوس را هم از ریشه در آوردند. بیل آهنی حتی ما را هم از خاك بیرون كشید و روی هم ریخت. در تمام این مدت از سمت ساختمان سیمانی صدای فریادهای فارسی و عربی كه از هم بلندتر می شدند، شنیده می شد. از آخر ما را با بیل مكانیكی پشت چند كامیون ریختند. وقتی كامیون راه افتاد، هنوز صدای حركت ماشین هایی كه آرامگاه ما را صاف می كردند، شنیده می شد. انگشتان دست چیم برای همیشه آنجا زیر خاك ها باقی ماند.
كامیون ها تا بعد از ظهر یكسره می رفتند، قبل از غروب به جایی رسیدیم كه كوه های بلندی داشت. كامیون ها در حیاط پاسگاه دور افتاده ای پارك كردند دیوارهای حیاط را با دوغآب سفید كرده بودند. آفتاب غروب از دروازه ی پاسگاه داخل می تابیدو مربع سرخی روی دیوار حیاط درست كرده بود. دو روز همانجا ماندیم و مربع سرخ هر غروب روی دیوار پاسگاه نقش بست. صبح روز سوم دوباره راه افتادیم. جاده پرشیب و سنگلاخی بود و ما گاهی از الاغ هایی كه از كنار جاده می گشتند، عقب می ماندیم. نزدیك ظهر به دره ی عمیقی رسیدیم كه میان كوه های جنگلی محصور بود. آنجا ما را داخل گودال درازی كه شبیه كانال بود ریختند. گودال از پیش آماده شده بود. عصر همان روز كامیون های دیگری آمدند و عده ای را كه تازه تیر باران شده بودند روی ما ریختند. لباس های گشاد آنها خون آلود و سوراخ سوراخ بود و از بعضی ها هنوز خون تازه بیرون می زد. بعد بولدوزرها آمدند و كانال را با خاك پوشاندند.
درست روی گردنم سرزنی افتاده بود كه موهای خرمایی بلندش دور صورتش پیچیده بود و چشمانش را می پوشاند. پاهای لاغر و سفید مردی روی سینه ام افتاده بود و دهان بازیكی دیگر به شكمم چسبیده بود. من هم با كمر روی سینه ی مردی افتاده بودم كه استخوان های دنده اش خورد شده بود. این آشفتگی خیلی طول نكشید. شصت و پنج روز بعد گروهی سرباز و درجه دار آمدند و با عجله خاك ها را كنار زدند تا جای ما را پیدا كنند. آنها كه دستمال هایی دور دهانشان بسته بودند، همه را به سرعت پشت كامیون ها ریختند. شاید كسی آنجا را به سازمانی لو داده بود و حالا باید اثرش پاك می شد.
راه كه افتادیم سربازها داشتند گودال دراز و خالی را با تایرهای كهنه پر می كردند و رویش را با خاك می پوشاندند.
آن شب كه كامیون ها از جاده های كوهستانی می گذشتند. بوی خوبی می آمد. چوپان شبگردی در دامنه ی كوه آتش روشن كرده بود، جلوتر ردیف كندوهای چوبی در دامنه ی دیگری زیر نور مهتاب بودند. هوا پر از بوی گیاهان وحشی و حشرات بود.
اگر پروانه آنجا بود تا صبح نمی خوابیدیم. روی تختی كه ملافه های تمیز داشته باشد. دراز می كشیدیم و به سوسك های شب تابی نگاه می كردیم كه از پنجره ی باز توی اتاق می آیند و خاموش روشن می شوند. كمی بعد هوا ابری شد و باران گرفت. من روی بقیه بودم و استخوان هایم خیس شد. صبح وقتی شفق از پشت درختان نوك كوه بالا می آمد به جایی كه منتظرمان بودند، رسیدیم. كامیون از تپه ای پایین پیچید و دشت در نور كمرنگ آسمان پیدا شد. دشت با سوراخ های بی شماری كه در آن كنده بودند، شبیه شانه ی عسل بود.
آفتاب كه بالا می آمد، مردانی كه ماسك زده بودند آمدند و ما را داخل قبرها ریختند. از اینكه به ما دست بزنند نفرت داشتند، بیل های درازی داشتند و ما را هل می دانند تا توی یك قبر بیفتیم. داخل قبر من دست دیگری را هم انداختند  كه دور انگشتریش حلقه ای زنگ زده بود. دندان های مصنوعی مردی كه در كامیون كنارم بود، از دهانش بیرون افتاده بود. یكی از سربازها كه به سرعت می گذشت با نوك پا آن را توی قبر من انداخت. دندان ها سیاه شده بودند و رویشان خون خشك شده چسبیده بود. ناخن‌های دستی كه حلقه داشت كبود بود. كمی بعد استخوان دراز ساق پای كس دیگری را هم پایین انداختند. وسط ساق، بر آمدگی كوچكی وجود داشت انگار آن را از وسط به هم چسبانده بودند. حتماً قبلاً پایش شكسته بوده، اما من هیچ وقت جایم نشكسته است، چون مادرم وسواس داشت و از بچگی مواضب بود بازی های خطرناك نكنم.
پیدا بود قبرها را شتابزده كنده اند. دیوار قبر من كاملاً كج در آمده بود و كف آن بر آمدگی داشت. اگر زمین را دو سه بیل عمیق تر كنده بودند، حتماً گورستان باستانی را كه فقط دو وجب پایین تر بود كشف می كردند. درست زیر قبر من، گور شاهزاده ای آشوری بود كه شمشیر دراز مفرغی اش را با دو دست روی سینه اش گرفته بود و اگر آن را كمی بالا می آورد نوك شمشیر میان دو استخوان لگنم فرو می رفت.
مثل بار اولی كه دفن شدم، روی قبرم كپه خاكی به اندازه ی قدم درست كردند و روی آن پلاكی با چند شماره ی سفید فرو كردند. روز بعد باران گرفت و دو هفته بعد زمین سبز شد. علف های وحشی بارها خشك شدند و فروریختند و دوباره سبز شدند. دو هزار و هشتصد و شصت و چهار روز آنجا ماندم. ریشه های گیاهان وحشی از دیواره‌ی قبر آویزان شده بودند و شاهزاده ی آشوری همچنان شمشیرش را دو دستی گرفته بود. یك روز باز هم عده ای با بیل هایشان آمدند  و قبرها را باز كردند و ما را داخل كیسه های سفید ریختند. روی هر كیسه شماره ای می چسباندند. كیسه ها را بار كامیون زردی كردند و تا شب می راندند. ما بر می گشتیم. هنوز در خاك دشمن بودیم ولی در دور دست ها آسمان ایران دیده می شد. وقتی به مرز رسیدیم هوا تاریك شده بود. در پاسگاهی كه داخل خاك ایران بود، چند كامیون بزرگ زیر نور افكن های بلند منتظرمان بودند. اگر پدر و مادر یا پروانه می دانستند، برگشته ام حتماً آنجا منتظرم بودند. اما هیچ كس نبود. مثل چهار شنبه سوری سالی بود كه از دو روز پیش برای آتش بازی چوب جمع می كردیم، اما عصر باران گرفت و چوب ها خیس شدند. همه به خانه‌هایشان برگشتند و هیچ كس نماند.
ما را داخل كامیون ها چیدند و به فرودگاه بردند، آنجا مرا با همه‌ ی بار اضافه ای كه از استخوان های بیگانه داشتم سوار هواپیما كردند و پرواز كردیم. وقتی در تهران به زمین نشستیم هوا ابری بود. آنها ما را داخل یكی از انبارهای بزرگ فرودگاه مهر آباد بردند. همان جایی كه وقتی دیپلم گرفتم بمباران شد. آنها در بزرگ انبار را بستند و ما را از كیسه های شماره دار، بیرون آوردند. كف انبار پر از تابوت های یك شكل بود و ما را به دقت داخل تابوت ها می چیدند. بعضی ها دورتر ایستاده بودند و گریه می‌كردند. وقتی كارشان تمام شد، روی هر تابوت پرچم بزرگی انداختند و جلوی آن یك عكس چسباندند. روی تابوت من عكس جوانی را چسبانده بودند كه سبیل نازك داشت. من در عمرم هیچ وقت سبیل نداشتم، پیدا بود كه جایی در خاك دشمن شماره‌ی من اشتباه شده است.
سربازهایی كه لباس هایشان گشاد نبود و واكش های سرخ از شانه شان آویزان بود، تابوت ها را یكی یكی بلند كردند و در محوطه باز و بزرگ بیرون انبار چیدند. جمعیت زیادی اطراف محوطه جمع شده بود. خیلی هایشان گریه می كردند و بعضی ها عكس قاب گرفته ی جوانی را سر دست شان بلند كرده بودند. پدر و مادرم بین آنها نبودند. اثری هم از پروانه نبود. اگر چهره ای داشتم، شاید كسی پیدا می شد كه مرا بشناسد. فیلم بردارهای زیادی داخل محوطه كه سربازها آن را محاصره كرده بودند، می آمدند و از همه چیز فیلم می گرفتند. كسی هم پشت تابوت ها بر جایگاه بلندی ایستاده بود و برای مردم سخنرانی می كرد.
وسط جمعیت یك چهره‌ی آشنا بود. عكس جوانی بود كه موهای خرمایی داشت و لبخند زده بود. عكس خودم بود. پیر زنی كه روی سری قهوه ای داشت آن را بالایس سرش گرفته بود. مادرم بود. خودش بود. خیلی پیر شده بود. پدر نبود، آنها وقتی دور میدان آزادی برایم دست تكان می دادند با هم بودند. مادر كوچك شده بود. حتماً پدر مرده، اگر نه نمی گذاشت مادر تنها بیاید.
بعد از آنكه سخنرانی و فیلم برداری تمام شده هر عكس را سوار استیشن كردند و از محوطه بیرون رفتند. وقتی دور میدان آزادی می چرخیدیم، مردم گاهی كنار باغچه ها می ایستاند و به ردیف ماشین های استیشن نگاه می كردند. مرا به خانه ای قدیمی بردند كه حیاط و حوض داشت. آنجا تختی از قبل برایم آماده كرده بودند و اطرافش آنقدر گلدان شمعدانی چیده بودند كه زنبورها را گیج می كرد. تا شب عده ای می آمدند، پیشانی شان را به تابوت می چسباندند، گریه می كردند و می رفتند. تمام مدت فقط پیر زنی مانده بود. بینی بزرگ پیر زن از گریه سرخ شده بود. بی شباهت به مادرم وقتی گریه می كرد، نبود.شاید هم همه‌ی آدم ها وقتی گریه می كنند شبیه هم می‌شوند. هر پنج دقیقه یكبار بلند می شد و گوشه ای از تابوتم را می بوسید. اما هر بار می خواست در تابوت را باز كند،‌چند نفر می گرفتندش و دوباره ی روی صندلی چرمی سیاه می نشاندند.
صبح روز بعد تابوت مرا داخل همان استیشن گذاشتند و بالای تپه زیبایی خارج شهر بردند. اطراف تپه پر از درخت  های قدیمی بود آنجا چند قبر بزرگ و با شكوه برای ما كنده بودند. وقتی می خواستند مرا سر جایم بگذارند در تابوت را باز كردند. هنوز هم چند نفر پیر زن را گرفته بودند اما احتیاجی نبود، او اصلاً تكان نمی خورد. به حلقه ی زنگ زده ای كه دور استخوان انگشت آن دست دیگر بود، خیره نگاه می كرد. او حتی گریه هم نمی كرد.
آنها مرا با دقت دفن كردند، سنگ سیاه زیبایی كه هم قد خودم بود، روی قبر گذاشتند و بالای آن عكس جوان سبیل نازك را نصب كردند. پیرزن هنوز به سنگ خیره مانده بود. برایش صندلی ای گذاشته بودند كه بنشیند، حتماً روماتیسم داشت. مثل دیروز عده ی زیادی جمع شده بودند و فیلم بردارها از همه چیز فیلم می گرفتند. آنجا هم سكویی گذاشته بودند و كسی سخنرانی می كرد. هوا ابری بود و فلاش دوربین ها مثل برق در آسمان می درخشید. بعد همه رفتند و پیر زن را هم با خودشان بردند.
از این بالا تهران تا دور دست ها پیداست. آن قدر دور است كه نمی توانم خانه ی پروانه را پیدا كنم. نامه ای كه نه ماه برای نوشتنش تمرین می كردم شاید هنوز جایی در بایگانی های عراق باشد. شیشه ی عطر هم حتماً با زباله ها دفن شده است. اگر پروانه یك روز برای هوا خوری این اطراف بیاید، می فهمم هنوز از همان رژ مسی براق می زند یا نه. فصل خوبی ست. هوا گاهی آفتابی می شود و گاهی باران می‌گیرد. در آسمان تكه ابر بزرگی ست كه بالای آن صورتی شده است. پروانه ای نارنجی روی علف هایی كه گل های زرد دارند نشسته است. حالا بلند می شود و به طرف درخت های قدیمی می رود
 

هرکس تاریخ نخواند محکوم به تکرار آن است

 بیانیه پایانی "همایش ملی جامعه بختیاری وتحولات ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی"

اكنون در آستانه یكصدمین سال فتح تهران و برقراری مجدد نظام مشروطیت در ایران قرار داریم

در حدود سه سال پیش نیز یكصدمین سال انقلاب مشروطیت را پشت سر گذاشتیم .

مسئله ای كه اذهان ما را به كنجكاوی وا می دارد این است كه چرا علی رغم نگارش مقالات و كتابهای متعدد و بسیار درباره وقایع و حوادث مشروطیت هنوز هم آثار جدی ، ارزشمند و غیرمغرضانه بسیار كمی دربارة این واقعة مهم به رشته تحریر درآمده است . این در حالی است كه كمتر واقعه ای به اندازه  ایواقعة مهم و حساس انقلاب مشروطیت بر روی روند سیاسی و اجتماعی تاریخ ایران دارای اثرگذاری و ماندگاری بوده است .

در این میان تحقیقات و مطالعات پیرامون نقش بختیاری ها در جریان مشروطه خواهی ایرانیان نیز بیش از بیش از جانب مورخان و اهل قلم مغفول مانده است . نقشی كه بی شك مهم و تأثیرگذار بوده است اما از جانب تاریخ نگاران و نویسندگان یك سویه نگر ایرانی وغیرایرانی مورد  بی توجهی و بی مهری قرار گرفته است . این گونه مورخان و اهل قلم را می توان در دو طیف دسته بندی نمود . دستة اول گروهی هستند كه یا اصولاً هیچ گونه نقشی برای بختیاری ها در جریان انقلاب مشروطه و یا حوادث فتح تهران و سرنگونی استبداد قائل نبودند و یا اینكه چون به علت وجود اطلاعات ، اسناد و شواهد مسلم قادر به انكار آن نبوده اند كوشش می نمودند تا بلكه این نقش را كمرنگ و ضعیف جلوه دهند . اما دستة دوم عده ای از تاریخ نگاران و نویسندگان  می باشند كه كوشیده اند تا حمایت بختیاری ها از جریان مشروطه خواهی و نیز فتح تهران و سرنگون ساختن استبداد محمدعلی شاهی را عملی ناآگاهانه و بدون داشتن بینش عمیق و اساسی نسبت به مشروطیت و تنها اتفاقی ، سطحی و عاری از درك عمیق و دقیق مبانی مشروطیت قلمداد نمایند .

بنابراین این عده معتقد بودند كه بختیاری ها نه به علت داشتن نگرانی و دلسوزی نسبت به مشروطیت و آزادی بلكه صرفاً جهت كسب هرچه بیشتر منافع سیاسی و اقتصادی و رسیدن به قدرت و ثروت به دفاع و حمایت از مشروطیت پرداخته اند .

در پاسخ به آن دسته از مورخان و نویسندگانی كه در تلاش هستند تا نقش بختیاری ها را در دفاع و حمایت از آزادی و مشروطیت انكار نموده و یا حتی در صورت امكان كمرنگ جلوه دهند تنها می توان گفت كه چطور می توان آن همه شواهد و اسناد و مدارك متقن و مسلم در این باره را غرض ورزانه نادیده گرفته و آشكارا انكار نمود . بسیار بجا است كه اینگونه نویسندگان و مورخان یك بار دیگر بدون هرگونه پیش داوری و قضاوت زودهنگام به اسناد و مدارك موجود مراجعه و آنها را به دیدة تفكر و تأمل ملاحظه نمایند .

در پاسخ به آن دسته از تاریخ نگاران و قلم بدستانی كه مشروطه خواهی بختیاری ها را صرفاً جریانی اتفاقی و بدون هرگونه پیشینگی و دیرینگی دانسته اند بایستی یادآوری نمود كه روند و جریان آزادی خواهی بختیاری ها و مبارزه آنها با استبداد و خودكامگی جریانی خلق الساعه ، یك روزه ، یك ساله و یا حتی دهها ساله نبوده بلكه دارای روندی دراز مدت و دارای پیشنیه ای بیش از یكصد سال بوده است .

بر همه ی اهل تاریخ روشن و مبرهن است كه بختیاری ها از زمانی كه در عصر صفوی وارد مناسبات و معادلات قدرت گردیدند ، مبازه و مقابله خود با استبداد و خودكامگی پادشاهان و دولت های مركزی ایران را آغاز نمودند . ایستادگی بختیاری ها درمقابل خودكامگی نادرشاه افشار به ویژه مبارزات علی مراد بختیاری باوی كه منجر به قتل او وقع جنگ های متعدد میان طرفین و حتی كوچ اجباری هزاران خانواده بختیاری به خراسان و تهران گردید شاهدی بر این ادعا می باشد . تضاد و تقابل علی مردان خان چهارلنگ با كریم خان زند به ظاهر غیرخودكامه نیز به شكست و قتل این خان بختیاری انجامید . اما با قدرت رسیدن آغامحمدخان و با آغاز دورة قاجار موج جدیدی از خودكامگی به راه افتاده و بار دیگر استبداد در ایران برقرار گردید . اما بختیاری ها با شجاعت و از جان گذشتگی بی نظیری مقابل استبداد و ستمگری شاهان قاجاری نیز ایستادگی نمودند . مبارزات ابدال خان چهارلنگ با آغامحمدخان قاجار منجر به مثله شدن این خان بختیاری گردید . تقابل اسدخان بهداروند مشهور به شیركش در مقابل فتحعلی شاه قاجار و مبارزات محمدتقی خان چهارلنگ در مقابل محمدشاه قاجار كه منجر به اسارت و زندانی شدن او در زندانهای قاجار تا پایان عمر او گردید نیز شاهدی بر این ادعا می باشد . در دورة ناصرالدین شاه نیز تقابل حسینقلی خان دوركی با دولت قاجار و ترس ناصرالدین شاه از قدرت بسیارش كه منجر به قتل وی گردید ، نیز از مهمترین نقاط عطف ایستادگی و مقابله بختیاری ها با حكومت های خودكامه و ستمگر قاجار می باشد .

بنابراین اگر جریان مبارزه بختیاری ها با استبداد و حمایت آنها از مشروطیت و آزادی در ایران ، جریانی اتفاقی و بدون هرگونه پیشینه بوده است پرسش این است پس در میان كدام یك از دیگر ایلات، طوایف و شهرها یا گروههای ایران چنین سابقه دیرینه مبارزاتی با حكومت های خودكامه و مستبد یافته می شود .

اما در پاسخ آن عده از تاریخ نگاران یك سویه نگر كه جریان مشروطه طلبی و آزادی خواهی بختیاری ها را جریانی ناآگاهانه دانسته و بختیاری های مشروطه خواه را فاقد درك و فهم عمیق و دقیق از مشروطه و آزادی دانسته اند . بایستی اظهار داشت چگونه است كه سردار اسعد رهبر و سازمان دهندة جریان مشروطه خواه بختیاری كه شخصی باسواد بود و كتابهای زیادی را یا خود نوشته و ترجمه كرد و یا اینكه به حمایت و تشویق نویسندگان و مترجمان پرداخت و بارها به اروپا و به ویژه فرانسه مهد انقلاب و آزادی مسافرت و اقامت نمود، آگاهی و فهم عمیق و دقیقی از مشروطیت نداشته است اما بعضی دیگر از مشروطه خواهانی كه حتی سواد خواندن و نوشتن نداشته و هیچ گونه آشنایی و تجربه ای از وضعیت جوامع و كشور های اروپایی  نداشته اند ، فهم و درك صحیح و عمیقی از مشروطیت و آزادی داشته اند . در اینجا تنها جهت پی بردن به میزان روشن ضمیری و حمایت سردار اسعد از علم و فرهنگ در جامعة آن روزگار ایران تنها به ذكر این روایت مبتنی بر اسناد و مدارك اشاره می شود كه پس از فتح تهران ، دولت مشروطه به پاس خدمات و زحمات سردار اسعد در فتح تهران و اعادة مشروطیت ، ماهانه مبلغ پانصد تومان كه در آن روزگار مبلغ هنگفتی محسوب می گردید ، تحت عنوان پاداش برای او در نظر گرفت اما سردار از پذیرش این مبلغ سرباز زده و همه آن را در اختیار وزارت معارف قرار داد تا خرج  ساخت و تعمیر مدارس در تهران ، بختیاری و سایر مناطق گردد . اسناد متعدد این مسئله موجود است و می توان آنها را در اختیار و دسترس اهل تحقیق و تاریخ قرار داد . همچنین صلح دوستی ، خیر خواهی نیك اندیشی سردار اسعد و نیز مجاهدت و كوشش  های بسیار او برای جلوگیری از نفاق و اختلاف به رسیدن به اتحاد برای پیشرفت و آبادانی را اسناد و مدارك به ثبوت می رسانند . اما در پاسخ آن عده از نویسندگانی كه جریانی حمایت بختیاری  ها از مشروطیت را ناشی مطامع و آزمندی سیاسی و اقتصادی آنها و كوشش برای نیل به قدرت و ثروت دانسته اند بایستی چنین یادآوری نمود كه هیچ انسان عاقلی نمی پذیرد كه فرد و یا گروهی تنها برای نائل شدن به منافع سیاسی و اقتصادی ، خود را به خطر افكنده و در معرض نابودی و سقوط قرار دهد . بر همة اهل تاریخ روشن است كه بختیاری ها زمانی در مقابل استبداد تا بن دندان مسلح محمد علی شاه قیام نموده و دست به اسلحه بردند كه وی مجلس شورای ملی را به توپ بسته بود ، نمایندگان مجلس و مشروطه خواهان را به شدت قتل عام و یا تحت تعقیب و زندان قرار داده بود و بطور كلی هر گونه نغمة اعتراض و مخالفتی را به شدت سركوب نموده بود . بنابراین برای هیچ عقل سلیمی قابل پذیرش نیست كمه بختیاری ها به امیدها و آرزوهای دور و دراز و غیر قابل دسترس كسب منافع ناپایدار و موقت ، خود را در معرض كینه و دشمنی محمدعلی شاه ودر مقابل تیغ تیز استبداد او قرار دهند .

متأسفانه عده ای كه نه اهل علم هستند و نه درد دین و دانش دارند به فراخور زمان و به خاطر شامة تیز و قوی معامله گرانه شان همیشه سود خود را در این می بینند كه برخی از حقایق تاریخی پنهان و مكتوم باقی بماند . یكی از مهمترین این موارد نقش بختیاری ها در انقلاب مشروطه است .  نكته ای كه دانستن آن مهم به نظر می رسد اصل و ماهیت جریان مشروطیت است نه خطاها و قصورهایی كه ممكن است افراد در دل هر حركتی مرتكب شوند . البته برخورد با این گونه حركات بعضی افراد نیز بایستی به گونه ای باشد كه اصل جریان را تحت شعاع و سیطره خود قرار دهد و یا بستری فراهم آورد تا عده ای كه می خواهند هیچ گونه ردپایی از فردی كه حتی در بعضی موارد او را نیز نمی شناسند ، در این مسیر نباشد ، صورت مسئله را پاك نمایند .

تاریخ نگاران ما بایستی به این نكته اذعان داشته باشند كه قضاوتی كه خود نسبت به افراد می كنند اثری بر جا خواهد گذاشت كه نسل های آینده چه ایرانی و چه غیر ایرانی ، در خصوص میزان فهم و شعور ملت ایران ، بر همان اساس قضاوت خواهند نمود . جای تأسف دارد كه برخی از تاریخ نویسان به جای تحقیق و تتبع در تاریخ و در عوض حفظ و حراست از حقیقت وقایع تاریخی خصوصاً تاریخی خصوصاً تاریخ انقلاب مشروطیت ، چنان داستان سرایی و قصه نویسی مورد علاقه بعضی از پادشاهان و كلام دوره های مختلف را بر عهده گرفته اند كه بسیاری از افراد با فكر و اندیشه روشن و اشخاص با طرح و برنامة انقلاب مشروطیت را نادیده گرفته و جزء و كل این انقلاب را به حساب افراد درجة دوم  یا سوم این جریان گذاشته اند . شكی نیست كه این گونه اعمال و افكار غیر منصفانه و جانب دارانه ، خود باعث تقلیل در وزن انقلاب مشروطیت و كاستن از میزان فهم و درك ملت آگاه و نجیب ایران در پیروی از افراد اندیشمند و دانا می گردد .

در پایان گفتار ، خود و همكارانم در این همایش اظهار می داریم كه جریان مبارزه بختیاری با استبداد و خودكامگی و آزادخواهی و مشروطه طلبی آنان نه تنها جریانی اتفاقی و یا از سر ناآگاهی و هوا و هوس های سیاسی و اقتصادی نبوده است بلكه جریانی بود كه دارای ریشة دراز و مستمر تارخی بوده و براساس آگاهی دقیق و بینش عمیق رهبران آن نسبت به مشروطیت  و بدون توجه به كسب منافع سیاسی و اقتصادی آینده صورت پذیرفته است . در خاتمه از همه كسانی كه در هر چه باشكوه برگزار شدن این همایش كوشش بسیار نموده اند تقدیر و تشكر نموده و توفیق آنان را از خدای بزرگ آرزومندیم.

 "در آستانه یکصدمین سالگرد فتح تهران به دست سواران بختیاری برگذار شد"  

همایش ملی جامعه بختیاری و تحولات ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی

 همایش ملی جامعه بختیاری و تحولات ایران در روزهای ۱۱و ۱۲اسفندماه در تالار پروفسور کرمزاده دانشگاه آزاد اسلامی  مسجد سلیمان برگذار شد.

 این همایش  در۴ جلسه صبح و عصر  بررسی تحقیقات سالهای اخیر محققان در مورد نقش رهبران بختیاری در انقلاب مشروطه و تاثیر این ا انقلاب بر جامعه بختیاری در سالهای بعد تا مقطع انقلاب اسلامی را مورد بررسی قرار داد .این همایش که با حضور اساتید برجسته تاریخ کشور از دانشگاههای تهران اصفهان چهار محال و خوزستان برگذار شد به رقم تبلیغات کم   با استقبال خوب دانشجویان و علاقه مندان به تاریخ به  خصوص در روز پایانی  مواجه گردید.  در روز پایانی   از میان تحقیقات ارایه شده  مقاله شرکت نفت انگلیس وبختیاری  دکتر علیرضا ابطحی ،مقاله نقدی برقرارداد 1905 فرشید خدادیان ،مقاله محمد تقی خان کیانرسی دکتر حسین مسجدی و مقاله رجال بختیاری مدفون در تخت فولاد دکتر سید احمد عقیلی و همچنین مقاله ضرغام السلطنه قهرمان مشروطه و فاتح اصفهان دکتر خسرو شاکری به عنوان مقالات برترهمایش توسطهیات داوران  انتخاب و جایزه گرفتند .

برخی   اعضای هیات داوران این همایش عبارت بودند از دکتر فریدون الهیاری دکتر امیر شیخ نوری دکتر عباس قنبری و دکتر مهرداد افشون در پایان این همایش همچنین زمانی برای دانشجویان وعلاقه مندان به تاریخ اختصاص یافت تا به مناظره و طرح سوال پیرامون مقالات ارایه شده بپردازند.همچنین در تالارهای فرعی دانشگاه مسجدسلیمان نمایشگاهی از عکسها و اسناد تاریخی رهبران مشروطه و مکاتبات تاریخی و سایر اسناد مربوطه به همت بنیاد ایرانشناسی چهارمحال و بختیاری و دبیرخانه این همایش برپاشد  .

دکتر  غفار پور بختیار دبیر همایش ملی جامعه بختیاری و تحولات ایران  با یاد آوری ضرورت برگذاری چنین همایشهایی  گفت هدف دانشگاه مسجدسلیمان را از برگذاری این همایش بررسی تحقیقات تاریخی جدید  پیرامون نقش بختیاریها و رهبران آنها در تکوین جنبش آزادی خواهی مردم ایران و همچنین تاثیر کشف نفت و روی کار آمدن پهلوی بر زندگی جامعه بختیاری  در مهمترین مقاطع  تاریخی قرن اخیر دانست

 حضور گسترده دانشجویان و روحانیت از جمله حجت السلام محسن سلیمانی نماینده دکتر محسن رضایی و دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در روز پایانی این همایش و ارایه آثار تاریخی جدیدی تو سط برخی شرکت کنندگان  به اساتید از حاشیه های این همایش بود.

همچنین در ارتباط بااین همایش دو جلد کتاب با نامهای "جامعه بختیاری و تحولات ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی "وتحول جامعه بختیاری در میان دو انقلاب "چاپ و میان شرکت کنندگان توزیع شد .

احمدیل و مهمدیل فوته کلوسی

گردل  ، گردل ایکنن به دور طوسی

  ششه دالو" رمزی از باورهای کهن

در تقویمهای  عامیانه مردم سرمای زمستان به دو" چله" بزرگ و کوچک تقسیم میشود" چله" بزرگ از اول زمستان و شب یلدا آغاز می شود و  چله کوچک بلافاصله پس از آن و تا آخرین روز بهمن ماه ادامه دارد. پس از این دو چله سرمای زمستان تمام شده و هوا رو به اعتدال میرود.

اما در باور بختیاریها و سایر مردمان لر  زمستان را شش روز دیگر هست که در شمار روزهای سرد سال آورده میشود این شش روز که از اول تا شش اسفند ادامه دارد واغلب با بارندگی، باد و بوران همراه است را "ششه دالو " میخوانند . در مورد این شش روز روایتهای متفاوتی است از افسانه یا باوری کهن که هر کدام با اندکی تفاوت دیگری را تضمین می کند .و

باور بر این است که زنی (دالو )در آخرین روز بهمن که سرمای زمستان پایان یافته و هوا رو به اعتدال میرود  از خداوند مهلت میخواهد تا شتران او در  این مهلت  آبستن شوند –در باور این داستان  شتر در فصل سرما جفت گیری میکند – خداوند شش روز  به زن ( دالو)مهلت میدهد ، و" دالو" هرچه  در توان دارد از باد و برف و باران در این شش روز  و بر زمین میریزد . پس از پایان شش روز" دالو" که  از آبستن شدن شترانش نومید شده است در حالیکه آتشزنه ای در دست دارد بر میخیزد و در حال خواندن این شعر به آسمان می رود:

احمدیلم رهد مهمدیلم رهد دل به کی کنم خش

جمتی ( چمتی ) وا دست گرم دنیا ن زنم تش

"احمدیل و مهمدیل" من رفته اند دیگر دلم را به چه کسی خوش کنم ؟

 آتشزنه ای در دست می گیرم و دنیا را به آتش میکشم  

احمدیل و مهمدیل نامهای دیگر چله کوچک و چله بزرگ است که دراین داستان فرزندان " دالو" معرفی شده اند .در ادامه داستان آمده است که پیر زن در حالیکه در آسمان آتشزنه را در دست گرفته است  تصمیم می گیرد که آتشزنه را به کوه بیاندازد یا به دریا زن داستان اگر از جفت گیری شترانش راضی باشد آتشزنه را به دریا و اگر ناراضی باشد آنرا به کوه می اندازد . و باور براین است چنانچه آتشزنه را به کوه بیاندازد سال بعد از آن توام با خشکسالی و کمبارانی خواهد بود و اگر"دالو " آتشزنه را در دریا بیاندازد سال پر بارانی در پیش خواهد بود.  بنا بر باور این داستان سرنوشت ترسالی و خشکسالی هر ساله در دست این  زن  است ومردم  در طول سال بعد اگربا  خشکسالی و کمبارانی در مواجه باشند می گویند:" دالو" جمت وند به که(مادر بزرگ آتشزنه را به کوهستان انداخت ) و چنانچه سالی توام با  ترسالی و نعمت باشد می گویند:" دالو" جمت وند به دریا  یعنی مادر بزرگ آتشزنه را در دریا انداخته است.

همچنین اعتقاد دیگری هست مبنی برآنکه اگر در آخرین روز" ششه دالو "برابر با ششم اسفند باران ببارد نشانه ای است از اینکه" دالو "چمت (آتشزنه) رابه دریا انداخته و سال آینده سالی توام با بارندگی است .  

 زن موجود در این داستان از بسیاری جهات شبیه به آناهیتا الهه آبها و مظهر زایش و رویش  درآیین زردشت و باورهای کهن تر ایرانی است .

احمدیل و مهمدیل که در  افسانه ششه دالو پسران  مادر بزرگ خوانده می شوند دو نام مذهبی اند  که  گویا با تعغیر آیین مردم  از دی وبهمن -که تقارن تقویمی با چله کوچک وبزرگ دارد- و ماهیت زردشتی خود تهی شده و به نامهای جدید اسلامی   درآمده اند  باید  در نظر داشته باشیم که دالو برخلاف تصور رایج نه به معنای پیرزن بلکه به معنای مادربزرگ است .کلمه" دالو"ا زدو بخش" دا"  به معنای مادر و "لو"  به معنای بزرگ ساخته شده است .

با این اوصاف  دالوی داستان" ششه دالو"

مادربزرگی است که در آسمان جایگاه داشته و قدرت آفرینش با دو باران و تگرگ را دارد همچنین این مادر صاحب دو پسر با نامهای مقدس احمدیل و مهمدیل است و دردستان خود  آتشزنه ای دارد (نماد زردشتی) که به وسیله آن سرنوشت کشت و زرع بارندگی را معین میکند .

 در باورهای اساطیری نیز آناهیتا زنی است مقدس که سوار بر ارابه ی چهار اسبی نشسته و  در آسمان جایگاه دارد . چهار اسب ارابه او شامل باران برف باد و تگرگ می شود (ممکن است  شتران دالو نیز رمزی از اسبهای  آناهیتا باشد)ّآناهیتا فرشته نگاهبان بر آبها َبادَ برف و باران است این الهه همچنین مظهر رویش و زایش نیز معرفی شده است .

تقارن تقویمی "ششه دالو "با نخستین  روزهای اسفند که همواره  آسمان جوی منقلب و ناپایدار دارد و همچنین نشانه های مذهبی این داستان در اسامی و باورهای  آن که با سایر آیینهای مربوط به آب و بارندگی در پیوند است  ما را به تفکر بیشتر در زوایای افسانه هاو تجربه های زندگی مردم وا می دارد.  

افسانه های کهن در باورهای کهن ریشه دارند ، افسانه های خود را پاس بداریم.

سامان فرجی بیرگانی      

        متن  کامل سخنان سامان فرجی بیرگانی  در دیدار تعدادی از بختیاریها باسیدمحمد خاتمی

  آقای خاتمی  ما  اصلاح طلبان بی مزدبودیم  

 زین خرد جاهل همی باید شدن 

دست در دیوانگی باید زدن

آزمودم عقل دور اندیش را

بعد از این دیوانه سازم خویش را 

در این چند روز خیلی از دوستان فشار آورد ند و دلایل شسته رفته و موجه ای که : پرداختن به  گلایه ها را مجالی دیگر باید و زمانی بهتر، مبارزات سخت انتخابات ریاست جمهوری در پیش است و هول تجربه ی پیشین در پی، از این رو مصلحت نیست خود شکستن و خویشتن کشتن ،مجال گلایه بسیار است و صلاح آن است که از کم لطفی عزیزان درگذریم .

لکن به حکم طبیعت کوهستانی و خلق و خوی شهرستانی، امان شکیبایی را سرآمده می دانم از این روست که فغان برآوردن و الامان طلبیدن را مجالی بهتر از این نمی بینم.

سهم من از اصلاحات که روزی پوستین زیبایی بود بردوخته بر قامت بلند مردی که لبخند می زد، جز طعم تلخ یاس نارسیده و ناشکوفیده چیزی نبود. چرا که داعیه داران آن در سرزمین نخل و بلوط وارونه اش در برکردند. و هراس این پوستین وارونه همچنان می رماند و دورم می کند .

جوانان خرداد 76 به میانسالگی نزدیکند و میانسا لگا نشان را روزگار گرد پیری بر چهره نشانده ، یازده سال از آن نیمروز زیبای آفتابی می گذرد و خاطره ی آن شکوه شیرین چون یادی دور و لغزان از ذهن ها می گریزد.

اگر امروز را زمان نشستن و واکاویدن آنچه بر ما گذشته است نباشد ، فردامان در هلهله و جامه درانی های صبح دور از باور ظفر امانی نیست چه می دانم اهالی کوهستان مردمان گرگ و میش خطرند نه راویان نیمروز ظفر و به حکم سادگی و صداقت روستایی مان باز همان دور باطل ماخوذ به حیا شدن و دم بر نیاوردن در پیش است و جفاهای گذشته، بیش.

اگر این شراب خامست اگر آن فقیه پخته / به هزار بار بهتر ز هزار پخته خامی

بختیاری به جغرافیایی اطلاق می شود که بخشهای وسیعی از مرکز تا غرب و جنوب ایران را در بر میگرفت جغرافیای عموماً کوهستانی با ، دره های عمیق و دشت های وسیع   اقتضای زیستن دراین طبیعت وحشی به ساکنان آن شکیبایی آزادگی ، ،سخاوت وغرور را می آموزد . حدودجغرافیای  بختیاری 7 استان مرکزی ،اصفهان ، چهارمحال و بختیاری ، خوزستان ، لرستان وبوشهرو کهکیلویه و بویر احمد را شامل میشود .

 کشاورزی و دامداری غالب معیشت این مردم بوده و شناسنامه و سرگذشت آنان تا جایی که از بغض کاتبان مصون مانده است توام با پایمردی در راه استقلال آزادی و تمامیت ارضی ایران می نماید . سوال این است جایگاه امروز بختیاری در تاریخ وجغرایی رسمی کشور کجاست؟ آیا در تقسیمات رسمی  کشوری جایی به نام سرزمین بختیاری وجود دارد ؟آیا در محاسبات ملی ، قومی به نام بختیاری لحاظ میشود.؟

ریشه حذف بختیاری از جغرافیا و تاریخ رسمی ایران چیست ؟بامروری برگذشته شاید پاسخ را دریابیم .رخت وکلاه و پیشینه بختیاری درنقوش ومتون تخت جمشید هویداست  در عهد صفوی  هنگامی که بحرین و جزایر  دیگر خلیج فارس به اشغال بیگانه در می آید طوایفی از بختیاری به باز پسگیری آنها مبادرت می کنند .بختیاری تسلیم سیطره  افغانها نشد و با یاری رساندن به نادرآنها را از کشوربیرون راند. جمعیتهای بختیاری ساکن در بحرین  و افغانستان که هم اکنون نیز به مثابه سربازان هویت و فرهنگ ایرانی عمل می نمایند بازماندگان همان مردمانند. درجنگهای ایران و روس نیز بختیاری نقشی محوری دارد ، بختیاریها ناجی مشروطه ایرانند، پس از فتح تهران هنگامی که نماینده دولت انگلیس به سردار آزادی خواه بختیاری پیشنهاد تشکیل سلسله ای جدید و برسر نهادن تاج شاهنشاهی را میدهد سردار اسعد بختیاری برآشفته ، نماینده استعمار را از خود میراند و بر شرافت ایلیاتی خود سوگند یاد می کند تا حافظ مشروطیت ایران باشد .سال بعد – هنگامی که محمد علی میرزابرای باز پس گیری تخت و تاج استبداد با پشتیبانی  روسها و ۲۱۰۰۰نیرو به پایتخت یورش می آورد بختیاری ها بار دیگر در مقام پاسداران انقلاب مشروطه به دفاع از حاکمیت مردم بر می آیند.  صمصام السلطنه بختیاری تنها صدراعظمی است که شجاعانه قراردادهای ننگین  ترکمنچای و گلستان وقانون کاپیتولاسیون را ملغی  اعلام می کند . صمصام السلطنه بختیاری همچنین با انعقاد قرارداد استعماری انگلیس در استخراج نفت نیزمخالفت کرد.وهمین  اعمال است که بعدها موجب  عزل ایشان گردید .

 .یک دهه بعد  وقتی پهلوی اول مجلس ملی را ملعبه فرمایشات ملوکانه قرار داد بختیاریها به رهبری شهید علیمردان خان برای احیای قانون مشروطیت تا دروازه های اصفهان به پیش  آمدند  . از همینجاست که رضا شاه دریافت  تنها نیروی مهم مقابل او بختیاری است وبه همین دلیل اقدام به  قتل عام سران  ، نسل کشی قومی و سرکوب و تقسیم جغرافیای بختیاری  میان چنداستان کرد  . اعمالی که الحق ریشه همه از هم گسیختگیها  ونا بسامانیها و سر گردانیهای اجتماعی سیاسی و اقتصادی قوم بختیاری در 80سال گذشته بوده . حذف بختیاری از تاریخ وجغرافیای ایران از همانروز آغاز شد و تا هم اکنون نیز غفلتا یا عامدا ادامه دارد. 

 در مبارزات ملی نفت بار دیگر بختیاری ها که 100درصد ذخایر و 80درصد نیروهای شاغل در صنایع نفت جزو جغرافیا و جمعیت آنها بود به کمک دولت ملی مرحوم مصدق آمدند و با بستن شیرهای نفت و اعتصابات کارگری، محوری ترین بخش پیروزی نهضت ملی را رقم زدند. خاطرات غرور انگیز همه ی  این حماسه های ملی هنوز برزبان  و ادیبات فولکلوربختیاری حضور دارد.

.پس از انقراض پهلوی انتظار می رفت تا از این قوم ستمدیده دلجویی شود اما دریغ که نه تنها تغییری حاصل نیامد بلکه نقش بختیاری درانقلاب و جنگ تحمیلی نیز نادیده انگاشته شد .

بیست ویکم مردادماه آینده برابر است با یکصدمین  سال اعاده مشروطه به دست سواران بختیاری آیا در ذهن و روح  سیاسیون  از چپ و راست گرفته تا اصولگرو اصلاح گر و موافق و مخالف تدارکی برای این روز با شکوه ملت دیده شده ؟ مدالهای افتخار بختیاری درانقلاب مشروطه برسینه چه کسا نی است؟آیا کسی آرامگاه ویران شده  شهدای غریب بختیاری را در بیخ گوش پایتخت درحضرت شاه عبدالعظیم  به یاد دارد .آیا رسانه ملی به رسالت ملی بودن خود که نگاه یکسان به اقوام ایرانی است  پرداخته ؟ نام و تندیس سرداران بختیاری بر کدام فرهنگسرا و دانشگاه یا حتی کوچه بن بست نشانده شده؟ ازاین  بغض صد ساله بگذریم .

درحال حاضر آیا در سراسر جغرافیای بختیاری یک شهرو تنها یک شهر آباد به چشم میخورد؟ نفت سفید ،هفتکل، مسجد سلیمان ، الیگودرز  ولردگان .... کدامیک ؟ کدام اداره کل ارشاد یا صداو سیمای مرکز استان  حفظ آداب رسوم و هویت غنی این قوم یا پرداختن به مشکلات آنها را وظیفه خود میداند؟ خوزستان؟چهار محال ؟یا اصفهان ؟ مرکزیت سرزمین بختیاری کجاست؟ در هر 7استان خط ترسیمی که حدود بختیاری را مشخص می کند در ست در همانجایی است که این استانها از هم جدا میشوند بی دلیل نیست که در همه این استانها بختیاری به قومی پیرامونی وحاشیه نشین تبدیل شده  وهمه می دانیم که همیشه میزان فقر ونابربری در حاشیه ها بیشتراست.

" حاشیه نشینی شهرهای چند فرهنگی انزوای جغرافیایی و تاریخی، بیکاری، فقر اقتصادی و سهیم ناشدن در ،افتخارات و ثروت وقدرت ملی عاقبت قوم سرفرازی است که پدرانش در گوش فرزندان خود  شاهنامه می خوانند و نام دختران خویش - مادران آینده را –"ایران" مینهند .

سهم جغرافیای بختیاری از هزاران پروژه تولیدی و صنعتی جز پروژه های سدسازی که موجب از هم گسیختگی فرهنگی و ویرانی اساس اجتماعات وآوارگی عشایر و روستایی و رانده شدن آنها به  حاشیه شهرهای چند فرهنگی می شود .چیست ؟

از هزاران هکتار زمین آباد  شده در پایین دست کارون و کرخه وجراحی  تاکنون چند هکتار آن در دولتهای  سازندگی ،اصلاحات و دولت کنونی به عشایرآواره بختیاری واگذار شده ؟ چه تمهیدی برای حفظ هویت و فرهنگ عشایر جامانده از ایل اندیشیده شده؟ ومتولی حفظ این  فرهنگ کیست ؟عشایری که روزی ذخایر انقلاب نامیده می شدند و امروزیا به فعلگی در اصفهان وعسلویه و شیراز دلخوشند، ویاخوش نشین و طفیلی شهرها و روستاهای پایین دست کرخه و کارونند ،شهرها و روستاهایی که رونق آبادانیشان مرهون آوارگی و به زیر آب رفتن چراگاه ها و ایلراها و مراتع و مزارع آباد و خاطرات و هویت بختیاری در دریاچه سدهای احداث شده است .

 بر هم خوردن توازن ثروت و قدرت درکوه ودشت  خوزستان واصفهان و چهار محا ل ، نابرابری اجتماعی و احساس تلخ تبعیض میان بختیاری وغیر بختیاری حاصل بی تدبیری مدیرانی است که بدون در نظر داشتن مسایل اجتماعی  وقومی با سهل انگاری و غفلت عملا منافع  وهویت ملی کشور را به مخاطره انداخته اند .جراکه تضعیف بختیاری تضعیف خرده فرهنگ و قومیت ایرانی است ...

از حوضه انتخابیه اهواز که امروزه بر اثر مهاجرت و آوارگی بختیاریها به پر جمعیت ترین شهر بختیاری نشین کشور تبدیل شده است بختیاری نماینده ای  ندارد.و به راستی  چگونه می توانند مردمانی که افزون از نیمی از جمعیت آنها حاشیه نشین شهرهای چند فرهنگی است از تعداد کرسی متناسب با جمعیت خود در مجلسی که برای اعاده آن شهدای بسیار داده اند  برخوردار باشند ؟امروز چه تعداد از کرسیهای این مجلس در اختیار بختیاریهاست و آیا این تعداد برای استیفای حقوق آنها کفایت دارد؟

آمار بیکاری در بخشهایی از جغرافیای بختیاری افزون از  ۳۳ درصد است  – طبق آمارهای رسمی دولت اصلاحات از۹ شهر فقیر نشین ایران سه شهر ایذه مسجد سلیمان و باغ ملک شهرهایی تماما بختیاری نشین است،فاجعه زمانی است  که در یابیم ۷۲ درصد ذخایر نفت و گاز خوزستان در جغرافیای بختیاری است و حتی یک درصد از صنایع تبدیلی و پایین دستی نفت در این جغرافیا قرار ندارد .

 در مسجدسلیمان که روزی  نخستین شهر مدرن ایران محسوب میشد ومشیر الدوله صدر اعظم قاجار در مورد آن می نویسد "گریه ام گرفته از اینکه چرا این همه امکانات در این شهر وجوددارد و در تهران نیست"  به رغم فاصله ۱۷کیلومتری با کارون سالهاست آب آشامیدنی جیره بندی میشود ،طبق آمار اداره بهزیستی طی ۳۰سال اخیر۶۵۰۰۰۰نفر از این شهر مهاجرت کرده اند،ودرحال حاضر رشد جمعیت رقم منفی -۱۴است . ۸۰درصد مردم شهرهای لالی و مسجد سلیمان تحت پوشش کمیته امدادند خوب است بدانید که تنها  اززمان حفر چاه شماره ۱۶مارون  در ۱۳۴۶.تاکنون به طور میانگین روزانه۸۰۰۰۰تا ۳۵۰۰۰  بشکه نفت در روز  تولید می شود. واین رقم یکهزارم ثروت خدادی است که در سرزمین بختیاری جود دارد. در کنار صدها چاه نفت و گاز پیرو جوان بختیاری دست به گریبان فقر بیکاری اعتیاد،مهاجرت ناخواسته و مسخ فرهنگی است. در بخش منابع انسانی  نیز به رغم وجود هزاران  دانش آموخته ومدیر لایق ومتعهد و میهن دوست آنگونه که میبایست ازانگیزه وعلاقه  آنها به آبادانی این آب وخاک استفاده نشده و همین موضوع مهاجرت نخبگان بختیاری به خارج از کشور را شتاب بیشتری داده  است.

 با این همه هیچ گاه  بختیاری در پی واگرایی و تلاش علیه منافع ملی وتمامیت ارضی بر نیامد و بر نخواهد آمد و به ر غم غفلت وجفای حکومتگران نه تنها هیچگاه قدمی برخلاف منافع و مصالح ملی بر نداشته که اشتباهات گاه گدارآنان  را نیز با شکیبایی خود پوشش داده است . وامروز نیزمهمترین خطررا خطر تجزیه کشور میداند.

نگاهی گذرا بر پرونده اصلاح طلبی در خوزستان

                                                                        ای دریده پوستین یوسفان

                                                             گرگ برخیزید ازاین خواب گران

                                                                  گرگ تو باشد همی خوهای تو

                                                              می دراند یک به یک اعضای تو

در دوم خرداد 76توده های مردم )  نه ( بزرگ و بیاد ماندنی را به جریانی دادند که خود را پیشاپیش پیروز انتخابات ریاست جمهوری می دانست.  دوم خرداد اکنون  به مقطعی مهم در تاریخ معاصر ما بدل شده است،در طیفی که خود را منتسب به آن نه بزرگ می دانست جریانات وتفکرات زیادی وجود داشت که هر یک به نحوی در به بار نشستن آن کوشیدند . عامه مردم ، زنان، جوانان، دانشجویان بخشهای کمتر به بازی گرفته شده جامعه بودند که در این انتخابات نقشی تعیین کننده را ایفا کردند ، گروههای راهبر اجتماعی همچون فرهنگیان  و اساتید دانشگاه نیزهر یک به نحوی در پدید آمدن حماسه دوم خرداد نقش  داشتند.  در آن سال به دلیل نبود احزاب قدرتمند و سازمان دهنده  بسیاری از تلاشهای انتخاباتی به صورت خود جوش ومردمی اداره می شد. 

 پدید آورنده گان واقعی  آن حماسه مردم بودند و هیچکس نخواست ونتوانست  اصلاحات  را یکسره به نام خود ثبت کند.  

چرا که آن شکوه به قدری عظیم بود  که هر منصفی حیف میدید تا آن را به نام خود ثبت کند.

درفردای پیروزی مردم که پدید آورندگان اصلی این جریان  بودند خود را کنارکشیدند وراه زندگی خودرادر پیش گرفتند  .این خالی شدن صحنه فرصتی بود تا برخی فرصت طلبان از شرایط جدید استفاده برده و به یکباره جامه اصلاح برتن کنند و شمایل گردان اصلاح طلبی استان شوند .

به فاصله یکسال پس ازخرداد 76 جمع کوچکی ازفعالان سیاسی اردوی اصلاحات توانستند با به دست گرفتن جو روانی حاصل از پیروزی سید محمد خاتمی  . این جمع که بیشتر به جبهه مشارکت نزدیک بودند خودرا متولی اصلی اصلاح طلبی در استان جازده وبا برگزاری مجالس احساسات برانگیز و خالی  از بحث علمی خودرا در جریان اصلاحات محور قرار دادند .  آنها با استفاده از روشهای مختلف به تدریج سایر گروه های اصلاح طلب استان را به حاشیه رانده و ازصحنه خارج کردند و به انتظار کسب نتیجه در انتخابات مجلس ششم شدند .

 حذف رقبای اصلاح طلب توسط این گروه موجب دلسردی و نارضایتی بسیاری از هم اندیشان  شد که نتایج زیانبار آن  بعدها ریشه  از هم گسیختگی و شکستهای  اصلاح طلبان استان را فراهم کرد . برای نمونه این طیف دربرخوردهای  حذفی خود  ،اعضای کارگزاران سازندگی را با لقب چپ نما و سازشکار در انزوا قرار داده و با طرح اتهاماتی از این دست  وراه ندادن در برخی جلسات مشترک  اصلاح طلبان موجب تضعیف وجه  و منزوی کردن آنها شدند .ویا نیروهای ملی مذهبی را با غیر خودی خواندن  از دایره گروه های اصلاح طلب بیرون کردند .  در عوض با تشکیل  احزاب  موازی و همسو که فاقد پشتوانه های مردمی و تنها در حد چند عضو  می شدند . چنین وانمود می کردند که ائتلاف بزرگی از اصلاح طلبان را رهبری می کنند.

و نکته عجیب آنکه ،برخی از این گروه ها که  تنها شامل یک یا چند  شخص و یک مهر با نشان  حزب می بودند ، و  در محافل سیاسی به نام احزاب تک نفره شناخته می شدند .  باحمایت همین جماعت دارای رایی برابر  در تصمیم گیری های ائتلاف اصلاح طلبان با احزاب بزرگی همچون کارگزاران که 15000 عضو در سطح استان داشت بودند .

 با استفاده از شیوه ها یی از این دست و ایجاد هیاهو   فضای احساسی را در روزهای نزدیک به انتخابات  مجلس ششم ایجاد نمودند.

شیوه انحصارگرایانه آنان درست نقطه مقابل شعارهای اصلاح طلبی ،که خواهان مشارکت سیاسی همگان می شد بود .

برای درک بهتر روزهای منتهی به دوم خرداد لازم است که کمی به عقب باز گردیم و شرایط آن زمان و نقش گروههای مختلف را در نظر آوریم

عمده بار جریان اصلاحات در خوزستان بر گرده چند گروه و تشکل مشخص بود 1نیروهای ملی مذهبی 2حزب کارگزاران سازندگی  3مجمع روحانیون مبارز 4سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی

درمیان گروههای فعال در انتخابات سال 76 نیروهای ملی مذهبی به دلیل قدمت و روشن بودن مواضع و خط مشی خود در طی 20سال قبل از آن وبرخورداری از چهره های سر شناس سیاسی در میان لایه های روشنفکری جامعه از مقبولیت بالایی برخوردار بودند . نیروهای ملی مذهبی خوزستان توانستند با دعوت از رهبران وپیشکسوتان جریان چپ به استانُ باب گفتگوهایی را بگشایند که تا آن زمان برای بسیاری از جوانان ومردم تجربه تازه ای از نقد حاکمیت رارقم می زد  ملی مذهبیها هر چند به لحاظ امکانات سخت افزاری از توان  کمی بهره می بردند،  اما اگر بانگاهی منصفانه به فضای سیاسی آن سالها نگاه کنیم در می یابیم   که ملی مذهبی ها عملا توانستند حلقه واسطی باشند میان اقلیتهای فکری که با فاصله ای بیشتر به انتخابات ریاست جمهوری هفتم  به دیده تردید نگاه می کردند. در واقع حضو رهبران  نیروهای ملی مذهبی در خوزستان و تایید اردوگاه اصلاحات توسط آنها مهمترین استناد فعالان انتخاباتی برای به صحنه آوردن نحله های فکری معترض بود.

 کارگزاران سازندگی دومین تشکیلات قدرتمندی بود  که در انتخابات 76

حضوری تعیین کننده داشت ، کارگزارن منسجم ترین گروه تشکیلاتی  اردوگاه اصلاح طلبان خوزستان بود که هم به لحاظ سخت افزاری و هم به لحاظ حضور اعضای آن در بدنه دولت  مهمترین پشتوانه روانی  اردوگاه چپ بود که موجب امید بخشی و اعتماد به نفس آنان می شد . برخورداری از هزاران عضورسمی  ثبت نام شده با رده های مشخص حزبی و همین تعداد هوادار  وتوانایی  سازماندهی وراهبری این حزب ،موجب شد تا بخش عمده فعالیتهای انتخاباتی ریاست جمهوری در شرایطی  که حتی مکان مناسبی  برای برگزاری جلسات اصلاح طلبان وجود نداشت حول محور این حزب انجام شود. دامنه پوشش این حزب به دلیل حضور در بدنه دولت موجب شد تا بیشتر کارمندان ادارات  ودوایر دولتی و مشاغل صنعتی جذب اصلاح طلبان گردند.

گروه سوم مجمع روحانیون مبارز بود که به دلیل عضویت محمد خاتمی  در این تشکیلات از احترام و مقبولیت میان طیفهای جوانتر روحانیت حوزه و برخی رزمندگان سابق سالهای دفاع مقدس  برخردار بود که همپای دیگر گروههای اصلاح طلب فعالیت می نمود . سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی نیز یکی دیگر از گروههای فعال در انتخابات 76 محسوب می شد.که اعضای تلاشهای بسیاری در طبقات میانی جامعه داشتند .  تشکلهای خود جوش دیگری که به واسطه هم صنف بودن گرد هم آمده بودند نیز وجودداشت که در قالبهای صنفی نظیر جمعی از مهندسین ،جمعی از فرهنگیان و... فعالیت داشتند .

اما فهرست گروههای اصلاح طلب  به همین تعداد ختم نشد و انتخابات شوراهای شهرو روستا و مجلس آینده  محلی بود برای زور آزمایی و محک خوردن نیروهای مدعی اصلاح طلبی وسنجش  میزان تعهد آنها به شعارهایشان

چگونگی  تاسیس جبهه مشارکت وعملکرد و رفتاربرخی از اعضای آن با هم اندیشان درون و برون این تشکیلات نشان داد که تا چه اندازه  می توان به شعارها و وعده های گروهها و احزاب دل بست. گذشته از این موضوع که برخی تندرویهای و موضع گیریهای مشارکت در درازمدت به روند اصلاح طلبی در سطح ملی آسیب زد ،رویه نادرست کژرفتاری ومنزوی کردن هم اندیشان وثبت دستاوردهای دیگران به نام مشارکت  که برخی از اعضای این گروه در استان در پیش گرفته بودند موجب شد تا درهمان روزهای اولیه تاسیس این تشکیلات بدبینی و دلسردی را در میان طیف اصلاح طلب استان بوجود آورد .

مشارکت گروهی بود بر آمده از بطن پیروزی که  تا مدتها هیچ متن مشخصی از مرامنامه واساسنامه خود معرفی نکرد .و  برخلاف دیگر احزاب برنامه ای برای آموزش وتوجیه  اعضای خود نداشت .همین نکته کوچک موجب می شد که صاحبان تفکرات مختلف بدون پالایش وهماهنگی در قالبی سیاسی  جمع شوند که فاقد میثاقنامه ای مشخص  و جامع باشد . عدم تعهد به یکدیگر مهمترین خصیصه ی افراد درون این تجمع سیاسی است که اعضای آن همواره از آن در رنج بوده اند.

اساس کار مشارکت برحرکتهای سطحی ژورنالیستی و برانگیختن احساسات مردم با طرح مسایلی چون حقوق اقلیتها ،نگاه فله ای به مردم وایجاد نوعی آنارشیسم روانی بود .

هرچند در ابتدا تعداد بسیاری از مردم صادقانه و با خلوص نیت وارد در این حزب شدند اما چون گردانندگان  اصلی  مشارکت دراستان  روش خود را بر فرافکنی و حذف رقبا آنهم از نوع اصلاح طلب نهاده بودند ، حزب مشارکت نتوانست کارنامه قابل قبولی در استان از خود به جای بگذارد .

 رفتار برخی سران مشارکت در استان به گونه ای بود که  پس از مدتی هم حزبی های لایق و شاخص خودرا نیز  از ترس محبوبیت ومطرح شدن تحمل نکرده ، وبا منزوی  کردن و به حاشیه راندنشان عملا  زمینه رشد آنها را سلب نمودند. اقداماتی از این دست و مشارکت ندادن سایر اصلاح طلبان در زمانی که فرصتها و امکانات بسیاری در اختیارسران مشارکت  در استان  بود موجب شد. تا بیشترین نارضایتیها و انتقادات سیاسی متوجه جبهه مشارکت استان شود .

طرح یکجانبه  مسایل قومی بدون در نظر داشتن شرایط منطقه ای و ایجادفرصت برابر برای همه اقوام استان  وبدون مطالعه و ارایه راهکار مناسب ،استفاده از ظرفیتهای دانشجویی با برانگیختن احساسات آیده آلیستی وپاک دانشجویان، بدون حمایت جدی از آنان و مانورهای ژور نالیستی سه ضلع مثلثی بودند  که ارکان فعالیتهای مشارکت را تشکیل می داد . ارکانی که موجب شد تادرهریک از این اضلاع  نیروهای جذب شده به این محورها به دلیل نبود برنامه ریزی و حمایت جدی از سوی بانیان ، دچار یاس و سرخوردگی وناکامی شوند.

 برای نمونه در مورد فعالان  تشکلهای دانشجویی در دانشگاه چمران پشتیبانی نکردن سران مشارکت در زمانی که امکانات حمایت از این دانشجویان وجود داشت موجب شد تا آسیبهای جبران ناپذیری  به زندگی خصوصی وآینده این جوانان پاک و نا آزموده وارد گردد .و بسیاری از آنان از ادامه تحصیل منصرف شده ویا از صف موافقین به منتقدین بپیوندند .  

واقعیت تلخ آن است که در زمانی که برخوردهای شدیدی با جریانات دانشجویی در دانشگاه چمران و سایر دانشگاههای استان صورت می گرفت داعیه داران برخی جریانهای اصلاح طلبی در استان با مصلحت اندیشی و سیاسی کاری خود را  کنار کشیدند وبدون هیچ پشتیبانی ، جوانان پر جنب و جوش آرمان خواه را رهانموده وگوشه عافیت پایتخت را برحمایت وراهنمایی کردن آنها ترجیح دادند.  

 از دیگر مواردی که ناخرسندی ورویگردانی طیف وسیعی از اصلاح طلبان را در پی داشت حرف وحدیثهایی بود که در مورد میزان وفاداری برخی اعضای اصلاح طلب به یکدیگروجود داشت.حرف وحدیثهایی که در عمل نشان داد برخورد حذفی این افراد با یکدیگر به مراتب شدید تر از برخورد آنها با گروههای غیر اصلاح طلب است. 

مجموعه این عوامل مشارکت راازدرون گروهی پرازمنازعات فردی واز بیرون  به عنوان اردویی بزرگ وبالنده - به واسطه حضور رهبران آن در صدر روزنامه های پر تیراژ کشوری- نشان می داد  .

 دلسردی سیاسیون استان از مشارکت در خوزستان  زمانی به اوج خود رسید که پس از پیروزی سه نماینده این حزب رفتاری اصلاح طلبی داشت آنهم  از جانب کسانی که با شعار نفی تمامیت خواهی و انحصار گرایی به قدرت رسیده بودند، خیلی زود رده های میانی روبه بالای این حزب را با یاس و دلسردی مواجه کرد .

در واقع آنچه از آن به عنوان شکست اصلاح طلبان یاد می شود.پیش از آنکه محصول مقاومت وجان سختی اردوگاه رقیب باشد ،محصول چند دستگی و افتراق وشتابزدگی  میان خود اصلاح طلبان می بوده است.

مختصر آنکه برای  بازسازی اصلاحات وکسب نتیجه پیروزی درآوردگاههای پیش رو نمی توان از مردم وفعالان سیاسی انتظار داشت تادنباله رو اشخاص و شعارهای یازده سال پیش بود. چراکه برخی جراحات ایجاد شده در روان سیاسی جامعه مستلزم جراحی و التیام است .وچه بسا زمان بسیاری که می بایست صرف گردد تا بار دیگر بستر پذیرش  اصلاحات از سوی مردم فراهم شود  .   

کجای جهان ایستاده ایم

  اهمیت تعریف حدود خواستها و تعیین اولویتهای  مطالبات قوم لر امروزه بیش از هرزمان دیگری   نمایان است این موضوع تا کنون بحثهایی فراوانی برانگیخت از جمله آنکه "چه می خواهیم بکنیم "و" به کجامی رویم "  متن زیر شاید پاسخ من  به این دغدغه هاباشد. هرچند واقعیت آن است که خود من نیز به تعریفی مشخص از این خواستها نرسیده ام  

علی رغم همه کمبودها ونابودهایی که برقوم لر در سراسر جغرافیا و خارج از جغرافیای آن میگذرد ما نباید  از نظر دور داشته باشیم که چه موقعیتی به لحاظ زمانی و جهانی به عنوان یک قوم  داریم ،اینکه ما مطالباتی داشته باشیم که برآورده نشدن آنها موجب شده است تا احساس تبعیض یا حقارتی در ذهن و روح  ماو سایر همتبارانمان بنشیند یک موضوع است ،واینکه برای به دست آوردن این مطالبات   می بایست ازچه ابزارهایی استفاده کنیم وبا چه کسانی همنوا شویم موضوع دیگری است.

درست است که در سراسر مناطق لرنشین آمار بیکاری به نسبت سایر مناطق ایران از میانگین بیشتری برخوردار است و  توزیع ثروت و قدرت در شهرهای چند فرهنگی مانند دزفول شوشتر، گچساران، شهرکرد ،نجف آباد ولوشان با اختلافی فاحش به زیان همتباران لر است . اما واقعیت آن است  که این کاستی ها مواردی است منطقه ای وراه برون رفت از آنها تلاش بیشتر برای آگاهی دادن به همتباران  واستفاده از ظرفیتهای بکار نگرفته شده قانونی وهمت دلسوزانه برای رسیدن به سطحی قابل قبول از معیشت و آموزش برابر با سایر هموطنان می باشد . درد امروز مناطق لرنشین تبعیض و نابرابری توزیع ثروت وقدرت نسبت به سایر مناطق ایران است . از تهران واراک و  اصفهان واهواز وشیراز و همدان تا شهرهای کوچکتری چون بوشهر و عسلویه و بهبهان و دزفول ونجف آباد ،لر حاشیه نشین معیشت واقتصاد و  ثروت و قدرت است –بگذریم از بحث درازی که از حاشیه به متن آمدن در این شهرها آسیبی به فرهنگ و گویش این مردم خواهد زد؟ یا چه تعارضات فرهنگی را در پی خواهد داشت –آنچه مسلم است اینکه امروز احساس تبعیض و رنج در این قوم به وضوح نمایان است . احساسی که ما نیز همواره از آن در رنجیم ،از اینکه طرحهای عظیم بخش آب و سدهای ساخته شده درمناطق لرنشین موجب از هم گسیختگی فرهنگی  واجتماعی و آورگی عشایرو روستایی می شود در رنجیم ،از اینکه یادگارهای تاریخی و خاطرات چوپانی پدران و حماسه های قومی مان همانند ایلراه ها وچراگاهها و کشتزارها ریمان روبه انحطات و ویرانی نهاده واساس اجتماعات ما به واسطه تعغیرات نا خواسته حاصل از پروژههای ملی  روبه زوال می نهد در رنجیم،همچنین از استخراج بی نصیب نفت و گاز وسایر معادن در حریم خلوت کوهستانهای آشنا که حاصلی جز تخریب محیط زیست و برهم زدن آرامش و وضع مانوس نداشته، وکارخانه ها فراوری آنها با فرسنگها فاصله  در مناطق دیگر احداث می شود و در همین کارخانه ها نیز از بکارگیری جوانان جویای کار لر مگر در مشاغلی که به ضرورت ایجاب می نماید استفاده نمی شود، در رنجیم  اما راه برون رفت از این رنجهای برشمرده چیست ؟ تکلیف چیست و مقصر کیست؟ درد اول ما چیست وسعی اول ما برای کاهش این رنجها چه باید باشد؟درد اول ما وسعی اول ما می بایست رسیدن به نقطه ای باشد که به نسبت سهمی که از سرفرازی این آب و خاک  وتلاشی که برای حفظ تمامیت ارضی واستقلال و آزادی کشورمان کشیده و می کشیم از نعمات خداوندی این سرزمین بهره مند شویم .  بی شک درد اول ما این است و از این رو نوع  مطالبات ما با به عنوان یک قوم با مطالبات دیگر اقوام کمی تفاوت دارد .

 قانون اساسی راه استیفای حقوق ملت را اختیار کردن نمایندگانی از میان خود وطرح و دعوی  این حقوق  توسط نمایندگان ملت  در مجلس نهاده ا ست ، نکته اینجاست که آیا ما به عنوان یک قوم تا کنون از نمایندگانی که بتوانند حقو ق مارا به نحوی مطلوب اعاده کنند برخوردار بوده ایم؟،از جایی دیگر مسئله را مورد توجه قرار دهیم :برای قومی که 50/ .جمعیت آن حاشیه نشین شهرهای چند فرهنگی است امکان برگزیدن نمایندگانی که حقوق آنها  را در شهرهای چند فرهنگی دنبال کنند وجود دارد؟آیا نمایندگان شهرهایی که  جمعیتهای لر را در حاشیه خود دارند تا کنون  دلسوزانه به مشکلات آنها پرداخته اند؟

باز می گردیم به تفاوت میان مطالباتمان ،آیاطرح تدریس زبانهای محلی در مدارس جزو مطالبات ما هست یا نیست؟اگر هست از چه درجه اهمیتی برخوردار  و اجرا نشدن این طرح  تا کنون چه زیانهایی را به ما زده است؟آیا معیاری برای گزیدن واژههای لری در میان گویشهای مختلف لکی و لرستانی و بختیاری و ممسنی و بویراحمدی وجوددارد؟با پایفشاری وهمنوایی برخواستهایی از این دست چه چیزهایی را به دست آورده و چه چیزهایی را ازدست می دهیم ؟ دستاوردهای بیشتری خواهیم داشت یا ازدست داده های ببشتری؟ آیا آنچه امروز در میان برخی اهالی آذربایجان و جنوب غرب خوزستان به عنوان مطالبات قومی مطرح می گردد با آنچه من لر می خواهم یکسان  و  ازخاستگاههای مشترکی برخورداراست؟

هر از گاهی از گوشه و کنار صداهای  مختلفی به عنوان مطالبات قومی به گوش می رسد در خوزستان و آذربایجان مطالبات قومی یک نوع است ودر بلوچستان و کردستان نوع دیگر ،آیا قوم لر جایگاه مطالبات خود را شناخته  است و تعریف مشخصی ازمطا لبات خود دارد ؟آیا می دانیم چه بخواهیم و برای خواستن آن با چه کسانی همنوا شویم؟

سالهاست در سرزمین قفقاز باد موافق بر بیرق بیگانه می وزد وما مجبور به آنیم که برای دیدن هموطنانمان در اران وقفقاز با تشریفات و قید وبندهای فراوان از مرزهای ایران گذر کنیم ،اگر رنج این سفر را برخود هموار کنیم می بینیم که آنجا همکیشان وهمنژادان ایرانی ما تحت تاثیر تبلیغات شدید پان ترکیستی حاکمان آذربایجان دور افتاده از وطن ورژیم نژادپرست ترکیه قرار دارند همان تبلیغات شدید در ایران از گروه هایی حمایت می کنند که دنباله آن حتی به بیرون از ترکیه و منطقه می رسد در جنوب غرب خوزستان نیز هموطنان عرب ما در معرض تبلیغات شدید پان عربیسم  و این اواخر وهابیت قرار دارند جالب آنکه  هم آذربایجان و هم جنوب غرب خوزستان به نسبت خراسان، سمنان و سیستان و کرمان وکل مناطق زاگرس تا بوشهر و هرمزگان از آبادی و رفاه بیشتری برخوردارند و جزو مناطق  آباد ایران محسوب میشوند .سوال این است که  آیا در آبادانی آذربایجان آذری و عقب ماندگی خراسان و سیستان و کرمان "فارس" تبعیض نشده است ؟

مطالبات قومی در خوزستان و آذربایجان بر پایه معیشت و اقتصاد استوار نیست چرا که به همت دولت مردان آذری و عرب این دو منطقه از نقاط تقریبا آباد ایرانند. در این مناطق جدایی فرهنگی ایدئولوژیکی و زبانی به عنوان مطالبات قومی تبلیغ و ترویج و به شدت از آن سوی مرزها حمایت میشوند .

 آیا جنس نیازها و مطالبات ما لرها متفاوت از این دو نقطه ایران نیست در بلوچستان و کردستان نیز معیشت نخستین  و مذهب دومین خواسته قوم گرایان است راه ما در این میانه چیست ؟ و چگونه می توانیم با حفظ فرهنگ و رسوم خود آب به آسیاب دیگران  نریزیم آیا هم نوایی ما با پان ترکیستها و پان عربیست ها ی ترکیه و امارات متحده موجب اعاده حقوق قومی ما خواهد شد؟ آیا قوم لر خواهان جدایی از پیکره ایران است ؟

زمانی رژیم صدام برای جدایی افکندن میان شیعیان عراق تحت تاثیر انقلاب ایران که خویشاوندی های  فرهنگی و مذهبی بسیاری با هموطنان ما دارند دست به تهاجم به کشورما زد و اینگونه تبلیغ نمود که برای  رهایی اعراب تحت ستم- با  ایران میجنگد . در واقع آنچه صدام را به جنگ با ایران بر انگیخت انتقال بحران احتمالی همنوایی شیعیان جنوب عراق با انقلاب ایران بود .  امروز نیز در آذربایجان دور افتاده از وطن علایقی برای پیوستن و الحاق به ایران وجود دارد. در سال 1990 که این جمهوری از اتحاد جماهیر شوروی جدا شد میان سیاست مداران آذربایجانی دو نظریه وجود داشت یکی الحاق به سرزمین مادری ایران و دیگری استقلال به عنوان یک کشور مستقل ، تعلل و سردرگمی سیاسی ایران در آن زمان به چیرگی طرفداران استقلال آذربایجان انجامید و بازگشت اران و قفقاز به سرزمین مادری میسر نشد. حاکمان فعلی آذربایجان با علم به علایقی که میان برخی مردمان این جمهوری برای همگرایی با ایران است در سالهای گذشته با تبلیغات شدید پان ترکیسم و  ترسیم نقشه های جعلیُ تهاجمی روانی از جنس تهاجم نظامی صدام به راه انداخته اند . این کار حاکمان فعلی آذربایجان در واقع همان انتقال بحران احتمالی درونی خود به خارج از مرزهاست و در این چند ساله همه تلاش خود را بکار برده اند تابر هر چه نماد ایران و ایرانی و زبان فارسی بوده است رنگ نسیان و فراموشی بکشند  همان کاری که در چهل سال گذشته حاکمان بحرین با یادگارهای ایرانی این جزیره داشته اند ، نکته اینجاست که آیا وقتی که ما لرها شعار فارس ستیزی و عصبیت لری سر میدهیم ، به تکرار کورکورانه خواسته های پان ترکیست ها و پان عربیست های ترکیه و امارات  متهم نمیشویم ؟ فارسی زبان ملی سرزمین ایران است و اسناد و مکاتبات اداری کل این سرزمین بویژه مناطق لرنشین  هزاران سال است به همین زبان نوشته شده فارسی هیچگاه علیه لری نبوده و نیست. البته این درست است که نوعی مرکز گرایی فرهنگی و تبلیغ فرهنگ مرکزی به فرهنگ های محلی و بومی از جمله فرهنگ و واژ گان لری آسیب زده است و تبلیغ همین فرهنگ ،موج تقلید تهران نشینی و فارسمآبی ایجاد نموده، اما آیا گناه کوتاهی ما در پاس نداشتن فرهنگ  و واژگان مان  و مطالبه نکردن و گوشزد نکردن هویت خود به فرزندان مان برگردن دیگران است ؟

هراس من از آن است که همتباران عزیز نا خواسته با کسانی همنوا شوند که قلبشان برای سرفرازی این ملک نمی تپد ، بهوش باشیم که ستاندن آن قلیل موجبات از دست رفتن این کثیر نشود و خدای ناکرده بن شاخه ای که بر آن نشسه ایم را نبریم و در این گیرودار باید ها و نباید ها  که ملت و کشور عزیز ما با تهدیدات مختلفی مواجه است به بیراهه کشیده نشویم .

فراموش نکنیم که ما ایرانی هستیم و رسالت تاریخی قوم لر حفظ تمامیت ارضی ، استقلال و آزادی  ایران است، رسالتی که  در طول تاریخ به خوبی از عهده آن بر آمده ایم و به آن مفتخریم .

سامان فرجی بیرگانی

 شادمانیهای مشترک آن سال

سال هزارو سیصدو هفتادوشش برای ما ایرانی ها که همواره سربربالین فخر گذشته، آینده و حال مان را از دست داده ایم سال پر خاطره ای بود. شادی دور از باور پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری و غرورناباور راهیابی تیم ملی به مسابقات جام جهانی،  شادمانی های مشترک آن سال بودند. شادمانی هایی که برای بسیاری از همنسلان و همعصران من تجربه ای تازه بود و یاداوری آن روزها هنوزبه رغم گذشت سالیان شعفی کودکانه در روح من می دواند .  

خداداد عزیزی غزال تیزپای فوتبال ایران و محمد خاتمی سیدی که صمیمانه لبخند می زد قهرمانان محبوب آن سال بودند، تصاویر آنها بی هیچ جبر و مصلحت اندیشی، برمغازه ها واتو موبیلها و خلوت ترین خلوت حریم مردم نصب می شد، در پیروزی شان هیچ توصیه ای مردم را به خیابان نیاورد . پیروزی آنها پیروزی ملت بود  ،و همه به یکباره و ناگزیر خود را در میان مردم دیدند.

 اگر چه، چند سال بعد بار دیگر محمد خاتمی به ریاست جمهوری برگزیده شد و تیم ملی به جام جهانی راه یافت  اما هیچگاه شادمانی های سال هفتاد وشش تکرار نشد.

لبخند برآمده از احترام خاتمی و گریز دیر هنگام خداداد، بهانه های کوچکی بودند که سینه های مردم را تا سال بعد- که سید محبوب، بر کرسی صدارات نشست و تیم ملی  به پاریس رفت- از غرور و اعتماد به نفس پر می کرد.  وهمین بهانه های کوچک کافی بود تامردم باور کنند اگر بخواهند می توانند و  همین بهانه ها بود که برای نخستین بارتجربه ی نادر عضوی از یک ملت بودن را برای من رقم زد ،.تجربه ای که پس از آن دیگر تکرار نشد ومن مردمان پس از آن را نه مردمان پیروز و شادکام سال هفتاد وشش ، بی هیچ رنگ و انگ و نژاد و تعصب که توده هایی خفته بر بستر غرور و تجاهل خودی وغیر خودی و چپ و راست وترک وتازیک و مرکز و پیرامون دیدم

چه رمزی بود میان گریز دیرهنگام خداداد و لبخند خاتمی که به رقم گذشت سالیانی هنوز "همچو نقشی کز ازل بوده است "در روح وخاطره ی این ملت نشسته و از جنس هم می نمایدشان و از یاد نمی روند ،

کشاکش  کشنده  ای پیش ازهشتم  آذر  برفوتبال ما می گذشت ، کشاکشی از جنس همان ابر و باد و مه وخورشید و فلکی که دست در دست  هم نهاده  بودند تا در دوم خرداد از میانه خواست غالب و واقعیت جامعه همه را به سمتی  می برد تا "علی اکبر ناطق نوری"  رییس جمهوری ایران باشد و استرالیا آخرین مسافر جام جهانی 

 غافل از آنکه لجاجتی در  اخلاق انسان ایرانی است  که به رغم مصلحت جویی های از سر جبر و زیرکی های حاکی از ادب، یا ترس سر آخر ناکامی مدعی را به هر نحو بی اعتنا به سود و زیان خود رقم می زنند ،  

«چرا بختیاری ها  شا هنا مه میخوانند»

شاهنامه خوانی در قوم بختیاری یکی از آیین هایی است که به رغم گذشت سالیان دراز هنوز به عنوان یک سنت آیینی، طرفداران فراوانی دارد .

شاید پیش از آنکه بخواهیم به کیفیت شاهنامه خوانی وآیینهای مربوط به آن در میان بختیاری ها بپردازیم، بهتر باشد نگاهی جامعه شناسانه به ضرورتهای شاهنامه خوانی در بختیاری داشته باشیم.

زندگی کوچ نشینی مبتنی بر حرکت و تکاپو و تلاش است، در زندگی کوچ نشینی انسان ناگزیر از مواجه با خطرات و حوادث پیش بینی ناشده بسیاری است،که کنارآمدن با آنها مستلزم سلحشوری وبرخورداری از روحیات حماسی  است. در فراز و نشیب همین نوع زندگی است که گاه انسان  ناگزیر از مواجه با حیوانات وحشی،طبیعت وکنارآمدن  با همنوعان خوداست. از اینروست که حفظ روحیه شجاعت و اعتماد به نفس همواره از ملزومات زندگی کوچ نشینی بوده است. جغرافیای بختیاری، جغرافیای است  با طبیعت خشن، رودخانه های خروشان، کوههای بلند، دره های عمیق، جنگل و حیوانات درنده

انطباق جغرافیایی دنیای شاهنامه با جغرافیای بختیاری نکته ای است که می بایست به آن توجه گردد. اگر یک عضو نوعی را درجامعه ای  بختیاری درنظر آوریم در می یابیم که این انسان همواره میان سه حالت رزم آوری ، به منظور حفظ موقعیت سیاسی، بزم که همان  جشنها و آئین های سنتی ایلات کوچ رو است و شکاررا که تا گذشته نه چندان دور بخشی از امور عادی زندگی بختیاری -  محسوب میشد،قرارداشت . تاگذشته ای نه چندان دور مواجه شدن به حیواناتی نظیر شیر، خرس، پلنگ که برای تامین جانی و یا آهو و میش کوهی که کاربرد تامین مواد غذایی و یا تفریح داشت در میان بختیاری ها امری متداول بود.رزم ،بزم وشکار سه حالتی است که ما همواره پهلوانان شاهنامه را در یکی از آنها می یابیم . حالاتهایی که احوال روزمره بختیاری ها بوده اند .

.

از دیگر انطباقات دنیای شاهنامه با نوع زندگی کوچ نشینی قرابت رفتاری  کوچ نشینان بختیاری با رفتار توصیه شده توسط حکیم طوس است «سراسر شاهنامه مملو است از توصیه هایی به جوانمردی، راستی، وفای به پیمان و بخشندگی» انسان کوچ نشین ناگزیر از پذیرش این توصیه های اخلاقی است .زیرا در نظام ایلی  در صورت نبود چنین رفتارهایی اساس زندگی کوچ نشینی قابل دوام نخواهد بود ، انسان کوچ نشین ناگزیر از پایبندی به اصول و قواعد رفتاری چون وفای به عهد و از خودگذشتگی است.

برای نمونه  هنگام کوچ عشایر در بهار زمانی است که فصل درو گندم و جو در مناطق گرمسیری هنوز آغاز نشده است و از طرفی چراگاههای مناطق گرمسیری به زردی گرائیده وعشایر ناگزیر به کوچ میباشند، مردمان عشایر همچون پیمانی نانوشته و پذیرفته شده کشتزارهای گرمسیری را رها کرده و به مناطق سردسیر کوچ میکنند. در دو ماه زمان پس از کوچ این کشتزارها بی هیچ هراسی از گزند چرای دامها و یا دستبرد و... تا فصل درو دست نخورده باقی می مانند و پس از درو نیز غله های بدست آمده را در انبارهای بی نگهبان و بی قفل وبند انباشت کرده و چندین ماه را بی هیچ ترسی از سرقت ودستبرد آسوده سر زندگی را  در سردسیر می گذرانند. وجود چنین  امنیت بالایی جز در سایه پایبندی به جوانمردی و امانتداری میسر نمیشود. بدون داشتن روحیه از خودگذشتگی و ایثار، نمی توان مبادرت به کوچ کرد.

هرچند داستانهای شاهنامه روایت زندگی همه آحاد قوم ایرانی است اما فردوسی در پرداختن به این داستانها تاکید چندانی بر زندگی شهری ندارد وحوادث داستانها در فضاهایی دور از شهرها صورت می گیرد.

 پادشاهان وپیشه وران تنها طبقه ای اند که فردوسی هنگام روایت داستانهای شاهنامه آنها را ساکن در مناطق شهری میداند

 در شاهنامه جمشید  اولین سازنده خانه معرفی می شود،  که دستور ساختن کاخی برای سکونت خود داد. به لحاظ نوع زندگی ما قهرمانان شاهنامه را نه درخانه های شهری و یا حتی روستایی  که مردمانی صاحب خیمه و خرگاه می بینیم.

در جاهای بسیاری از  سراپرده یا بارگاه رستم نام برده می شود. در داستان بیژن و منیژه  بیژن، منیژه را به سراپرده خود دعوت میکند .

کلمه بارگاه یا "بارگه" كه امروزه گاه به فضایی مسقف اطلاق  میگردد در بختیاری به معنای جایی مشخص است که هر ساله یک "مال" مشتمل بر چند خانواده خویشاوند اقدام به اسکان سیاه چادرهای خود میکردند و معادل کلمه "وارگه" است. هر خانواده بختیاری در سردسیر و گرمسیر خود، دارای مکانی مشخص به نام وارگه بود  و  منظور مکانی است که گاه تا ارتفاع یک متر از کوه به اندازه یک سیاه چادر تراشیده و  عشایر خیمه خود را در آن برپا میکردند. ودر انتخاب آن اشراف برمحیط پیرامون ودسترسی به آب یا نزدیکی به زمینهای کشاورزی تحت مالکیت ویا چراگاه مناسب مد نظر قرار می گرفت . وبرای هر خانواده یا تیره جایی مشخص و شناخته شده بود.

  در شاهنامه  فردوسی وقتی از بارگاه رستم نام می برد، منظور او جایی بوده است  که رستم و فرزندان  او خیمه های خود را در آن محل برپا میکرده اند و نشانی مشخصی داشته است. البته همین پهلوانان معمولاً دارای خانه هایی نیز بوده اند که از آن به ایوان تعبیر می شد. در داستان رستم و سهراب،و رستم و اسفندیار، بارها به ایوان زال یا ایوان سام اشاره شده است . درمیان بختیاری ها نیز  بزرگان ویاحتی طبقات میانی سوای از سیاه چادرها  همواره جایی برای نگهداری احشام، انبار غله و یا نگهداری سالخوردگان داشته اند که شامل فضایی مسقف در روستا و یا شهر میشد.مانند آنچه فردوسی از آن به عنوان  ایوان یاد میکند حفظ مرزها و حدود چراگاهها و املاک و  سرحدات از دیگر اشتراکات شاهنامه با زندگی بختیاری است . در بختیاری همچون شاهنامه همواره مرزداری و دفاع از حدود قلمرو و کیان واحدهای سیاسی اجتماعی مورد حمایت  بوده است .

در واقع پرداختن بختیاری ها به شاهنامه، سوای از جنبه های معنوی آن ، یک نوع سنت کاربردی است که دیگر سنتهای محلی را مورد پوشش قرار میداده. بختیاری هاشاهنامه را همچون پندنامه ای گرانبها ارج می نهند و چون آن را همواره مورد مطالعه قرار میداده اند بیش ازسایرین در زندگی روزمره خود به اشعار آن استناد میکنند. فردوسی در شاهنامه انسان را در موقعیتهای مختلف قرار داده و می آزماید. بختیاری نیز چون به لحاظ جغرافیایی و اجتماعی خود را در دنیایی نزدیک به دنیای شاهنامه متصور است و به دلیل انطباق نوع معیشت و ساختارهای نظام جامعه با آن احساس قرابت بیشتری میکند ، شاهنامه را بیش از دیگر آثار ادبی مورد پذیرش قرار می دهد  . تاكید شاهنامه بر نسب، خون،اهمیت روابط خویشاوندی و شرافت و شأن خانوادگی ،فصل مشترکی با باورهای بختیاری پدیدآورده و نسبت به سایر ادبی مقبول تر می افتد . برای دانستن بهتر این موضوع  میتوان مقایسه ای داشت میان فضای روایت داستانهای شاهنامه که مبتنی بر حماسه و پهلوانی وتوصیه به جوانمردی است، بافضای روایت آثاری چون گلستان سعدی یا بوستان و مثنوی معنوی ، در مثنوی مولوی و گلستان سعدی با صوفیان، پیشه وران یا بازرگانان و شحنه گان و کشتی بانان و حاکمانی مواجه هستیم که یا شهرنشینند یاوبه واسطه پرداختن به عبادت و ریاضت دوری گزیده از شهرند. فضای داستانها مبتنی بر یک فضای بوروژواست وداد و ستد و تجارت بخش مهمی از این نوع زندگی را تشکیل می دهد . و هنگایکه از عشق سخن گفته می شود، منظور عشق عرفانی و یا عشق الهی است و اگر هم از عشق زمینی سخنی به میان آید  باعاشق و معشوقی مواجه ایم که در کوچه و بازار با هم دیدار میکنند.

 اما  در شاهنامه کمتر داد و ستد و بازرگانی به چشم میخورد و عجیب آنکه هرگاه شخصیت های شاهنامه با چنین مشاغلی سروکار دارند فردوسی باکنایتی از مکر – مانند داستان پوشیدن لباس بازرگانان توسط رستم در بیژن ومنیژه- ویا توام  باصفت خست و تنگچشمی - در داستان بهرام گور و منزل کردن در خانه بازرگان- مواجه ایم فردوسی از بازرگانان به نیکی یاد نمی کند.و عشق در دنیای شاهنامه عشقی زمینی است. از داستان زال و رودابه، فرنگیس و کیکاووس، رستم و تهمینه تا بیژن و منیژه ما همواره  با عشق زمینی مواجه ایم. عشق  شاهنامه کاربرد فرازمینی ندارد. نگاه کوچندگان بختیاری هم  به داد وستد همچون نگاه سراینده بزرگ طوس نگاه پذیرنده ای نبوده، بختیاری دادوستد را جز در موارد رفع نیازهای ضروری و تامین ابزار زندگی قابل ارزش نمی دانست زیرا طبقه بازرگان را – به درست یا غلط -فریبکار، فاقد زمین، فاقد روحیه سلحشوری و صداقت می پنداشت و هنگام معاشرت با آنها بسیار با احتیاط عمل میکرد . نگاه بختیاری به عشق نیز همچون نگاه  فردوسی نگاهی زمینی است ، بختیاری عشق مطلوب را عشقی صادقانه و پاک اما زمینی می داند البته این بدان معنی نیست که منکر ارتباطی نزدیک با خداوند باشد اما شیوه ارتباط بختیاری با خداوند به دلیل نوع معیشت او نمی توانست برپایه  عرفان  ودوری گزیدن از جامعه و خلسه در روحیات و حالات عرفانی باشد. رابطه بختیاری با خداوند رابطه ای کاربردی و مددخواهانه و همراه با خوف و توکل است.

جمیع این موارد است که همذات پنداری بختیاری و شخصیتهای شاهنامه را آسان می کند و  نگاه بختیاری را به شاهنامه نگاهی از سر احترام میسازد از این روست .که آنرا نه برای مجلس آرایی که به صورت کاربردی مورد استفاده قرار میداد.

 کاربردهای  شاهنامه درزندگی بختیاری بسیار است از لحظه تولد فرزند که طبق رسوم  نامگذاری با استفاده از تفأل به شاهنامه صورت میگرفت - این رسم هنوز در میان خانواده های اصیل انجام میشود- تا آیین خاکسپاری و سوگواری، درهنگام مبادرت به جنگ و در هنگام سخن گفتن بختیاری از شاهنامه استفاده می نمود . و هم اکنون نیز بسیاری از بختیاریها بر اساس سنتی کهن بر فرزندان خود نام قهرمانان شاهنامه را  می نهند و این ریشه در  دو عامل دارد  یكی اینكه قهرمانان شاهنامه را به عنوان الگوی زندگی فرزندان خود می دانند.  و عامل دیگر  از روی علاقه است که به واسطه تکرار مکرر داستانهای حماسی شاهنامه به این قهرمانان داشته اند . این سنت نامگذاری قهرمانان شاهنامه در بختیاری سابقه ای بسیار  قدیمی  دارد  .  و یکی از قدیمی ترین بزرگان شناخته شده تاریخ  بختیاری به نام سام درازدست که ازهمراهان  سلطان جلال الدین خوارزمشاه و معدود جان به دربردگان اردوی ایران عبور از رود سند بوده است نام پهلوانان شاهنامه را داشته که نشانگر قدمت سنت  نامگذاری براساس شاهنامه در میان بختیاری هاست.1

ازدیگر مواردی که میتوان به آئین نامگذاری فرزندان بختیاری  که مبتنی برسنتهای شاهنامه است اشاره کرد  انتخاب اسامی ترکیبی ساخته شده از اسامی مقدس و مورد حرمت است برای نمونه  اسفندیار که  نام یکی از پهلوانان شاهنامه و اسمی ترکیبی از کلمه اسفند (یکی از امشاسپندان) و کلمه یار میباشد را در نظر آوریم، پی می بریم که اسامی متداول کنونی در بختیاری مانند علی یار، محمدیار،  و.... نیز بر اساس همین سنت ساخته شده اند که به دلیل تغییر مذهب و تغییر مصداقهای اعتقادی تقدس ، به این  صورت بکار برده شده ا ند .

 مطالعه شاهنامه در میان بختیاریها زمان های مشخصی داشت، هنگام طلوع خورشید یکی از این مواقع بود. و  بختیاری ها پس از خواندن نماز به شاهنامه خوانی می پرداختند ،معمولا آدمهای باسواد در میان عشایر ملایانی بودند که به کودکان تدریس میکرده و قرآن نیز میخواندند و پس ازبجا آوردن نماز به قرائت قرآن و یا مطالعه شاهنامه می پرداختند. دلیل آن نیز ممکن است گرفتن پندهای اخلاقی و یا حفظ اعتماد به نفس و روحیه حماسی بوده باشد.

 حفظ اعتماد به نفس وبالا بردن روحیه شجاعت به منظور مواجه با خطر  از مهمترین دلایلی است که بختیاریها را ترغیب به خواندن شاهنامه می نمود که به نمونه هایی از آن اشاره می شود:

یکی اززندانیان  همبند مرحوم علیمراد امامی از  بزرگان  ناراضی و تحت تعقیب حکومت پهلوی که در سال 1352 دستگیر و تیرباران شد نقل میکند که مرحوم علیمراد  قبل از اعدام توسط مأمورین هنگامیكه از او درمورد آخرین خواسته اش پرسیده می شود می خواهد تااجازه بدهند ابتدا نماز و سپس شاهنامه بخواند. به احتمال زیاد مرحوم امامی می خواسته تا درهنگام مواجه با مرگ آرامش واعتماد به نفس كامل داشته باشد .

 یکی دیگر از  زمانهای در نظر گرفته شده برای  شاهنامه خوانی  در بختیاری  هنگام مبادرت به جنگ می بود که کاربرد آن تشجیع نیروها و بالابردن روحیه سلحشوری بود.

 گزارشات فراوانی از سوی جهانگردان و  ایرانیانی  که در تماس با بختیاری ها بوده اند دراین مورد وجود دارد. که به شاهنامه خوانی بختیاریها پیش از آغاز به جنگ اشاره  کرده اند.

 از آن جمله در خاطرات  یرمولف فرمانده روسی در جنگهای ایران و روس می خوانیم که:"دسته ای از ارتش ایران که بختیاری نامیده می شدند همواره پیش از شروع به جنگ اقدام به خواندن شاهنامه و حماسه های ملی ایران  می کردند آنهاپس از خواندن این داستانها چنان تشجیع می شدند که هیچ چیز جز مرگ جلوی آنهارا نمی گرفت "4. هنوز هم خانواده های بسیاری  دربختیاری هستند  که هنگام مواجه به خطر و یایك موضوع استرسزا برای آرامش و کاهش نگرانی خود اقدام به خواندن شاهنامه میکنند.

در حال حاضر نیز بختیاریها براساس سنتهای خود در هنگام خاکسپاری عزیزان برای بازیابی روحیه و التیام نگرانی خود در آئین سوگواری در مراسم  از شاهنامه را  می خوانند  .

سنت شاهنامه خوانی در بختیاری سنتی است دیرین که احترام به خانواده و وطن دوستی،شجاعت  وجوانمردی وستایش خداوند را توصیه می کند .اندرزهایی که حکیم ابولقاسم فردوسی در سراسر شاهنامه انسان ایرانی را به آنها رهنمون میگرداند و بختیاری آن را صدها سال با گوش جان شنیده و به کار بسته است .    

1-       کتاب کیانرسی و چهارلنگ نوشته امیر آرمین

2-      پژوهشی در مورد آئین نامگذاری در بختیاری- ارسلان جعفری شهنی

3-     نقل از آقای حیاتقلی رضایی از زندانیان سیاسی دوران پهلوی

4-      به نقل از خاطرات ژنرال یرمولف

 سامان فرجی بیرگانی                                                                                                                          

می کند .

ممانعت از ورود بختیاریها به جشن سالروز ملی شدن شرکت حفاری "

صبح روز یکشنبه یکم دی ماه شهر اهواز شاهد برگذاری مراسم سی امین  سالگرد ملی شدن شصنعت حفاری ایران  بود

در این مراسم که با حضور تعداد زیادی از شهروندا ن وکارکنان صنایع نفت برگذار شد از ورود تعدادی از هموطنان که با پوشش بختیلری قصد ورود به محل اجلاس را داشتند ممانعت به عمل آمد . آقای داوودی رییس روابط عمومی شرکت ملی حفاری ایران دلیل ممانعت از وردو بختیاریها به این مراسم را نداشتن دعوتنامه عنوان کرد و گفت مراسم برگذار شده یک مراسم اختصاصی بوده وتنها کسانی حق ورودرا داشتند که از سوی این روابط عمومی دعوت شده باشند. این در حالیست که محمد بخشی یکی از شرکت کنندگان در این مراسم ضمن تکذ یب این سخنان گفت: تا پایان مراسم گارد حراست مستقر دراین مکان هیچگونه دعوتنامه ای از شرکت کنندگانی که با کت و شلوار و یا دیگر لباسها وارد می شدند نمی خواست و تنها مانع ورود کسانی شد که بالباس بختیاری قصد ورود   را داشتند، وی برای نمونه خود و همراهانش را مثال زد که در مرحله اول که لباس محلی بختیاری برتن داشتند نتوانستند وارد شوند اما زمانیکه لباسهای خود را تعویض نموده و کت وشلوار برتن کردند، بدون هیچ مانعی به سالن این مراسم وارد شدند وی برخورد روابط عمومی با خود و همراهان تحقیر آمیز خواند و افزود متاسفانه رفتار نیروهای حراست و آقای داوودی مسوول روابط عمومی با گروه بختیاریها تحقیر آمیز و به دور از شوونات رایج جامعه اسلامی خواند و افزود در حالیکه زادگاه صنعت نفت در ایران در عمق خاک بختیاری است واکتشاف نفت در این مناطق طی یکصد سال گذشته خسارتهای زیادی به ساختارهای اجتماعی، محیط زیست و فرهنگ این مردم زده برخوردهایی از این دست را با مردم مناطق نفت خیز ناسپاسانه خواند. محمد بخشی انگیزه ورود خود و همراهانش را به مراسم روز ملی شدن صنعت حفاری با پوشش ولباس بختیاری یادآوری رنجها و مشقتهای مردم منطقه در یکصد سال بهره برداری از ذخایر نفت به مسوولین وزارت نفت خواند وگفت بختیاریها در مقاطع حساسی چون ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی با اعتصابات کارگری و حرکتهای ملی به روند سیاسی کشور خالصانه خدمت نموده اند اما متاسفانه هیچگاه آنگونه که در خور شان آنهاست به مشکلاتشان پرداخته نشده است وی با ذکر نام شهرهایی همچون مسجد سلیمان نفت سفید و هفتکل به عنوان شهرهایی که امروزه به ویرانه هایی اسفناک تبدیل شده اند گفت:برخورد امروز مسوولین شرکت ملی حفاری با بختیاریها نمونه ای ازاین بی مهریهاست وسرزدن چنین رفتارهایی را به زیر سوال بردن کلمه ملی در نام این شرکت دانست شایان ذکر است  تعدادی  از  شرکت کنندگان در این مراسم پس از اطلاع از ممانعت از ورود بختیاریها به نشانه اعتراض سالن محل مراسم را ترک کردند

سامان فرجی بیرگانی

شرحی بر سه روز تعطیلی و چند نكته ی دیگر

 همه  ما از ایل آمده ایم

غروب جمعه دوازدهم مهرماه است  دو روز از عید فطر میگذرد و من سرخوش و مغرور از به جای آوردن فرایض دینی، در ماهی كه ماه خودسازی و رحمت بود از تعطیلات سه روز شده ی عید فطر باز میگردم.دوازدهم مهرماه سی امین سالروز تولد من نیز هست ومن با خود می اندیشم كه عمر به میانه رسیده است و تا اینجای زندگی آدم خیلی بدی نبوده ام.با پدر و مادر و جمعی از دوستان خانوادگی از زیارت امامزاده بابازاهد در منطقه ی چلو شیمبار باز می گردیم .  پدر و مادر راضی به نظر می رسند و رضایت آنهابرسرخوشی من می افزاید .دو ساعتی هست كه از امامزاده حركت كرده ایم  و حالا به "زیر تنگ شلال" رسیده ایم. نزدیك چشمه توقف می كنیم تا همراهان دست و رویی تازه كنند. منطقه شلال به لحاظ تقسیمات كشور ی جزو  اندیكا مسجدسلیمان است . دشت و كوه پر است از درختان كهنسال و روبه رو چشم انداز زیبایی از بلوط ها و بادام های كوهی به چشم میخورد. عبور گاه گاه عشایر باز آمده از ییلاق نیز منظره ی زیبایی است كه دیدن آن راتجربه می كنیم. 

در كنار چشمه ، حضور مهندس الف یكی از مدیران استان و كارمند همراهش توجه ام را جلب می كند.. چهره مهندس كمی گرفته و عبوس است  و خسته و ناراضی به نظر می رسد. خیلی زود از نزدیك شدن به او منصرف می شوم. دلیلی نمی بینم  سرخوشی های سه روز تعطیلات گذشته را با تلخی چهره این مدیر پرطمطراق بیالایم .خود را سرگرم گفتگو با همسفران می كنم تا مهندس الف و همراهش سوار بر وانت مدل بالایشان شده و بروند . فردا اولین روز كاری است یقینا او هم مثل ما به اهواز می رود. خیلی زود پرسشی از ذهنم عبور می كند : مهندس الف و همراهش سه روز گذشته را كجا بوده اند و چه می كردند . چلو – شیمبار- تاراز- منار- بازفت یا چهارمحال- زیارت شكار یا تفریح جوابهایی بودند كه برای سوالم می جویم.

"تاراز و شكار" نزدیكترین حدسی است كه می یابم . یادم  آمد ماشین آنها وانت بود. از آن دست وانتهای مخصوص جاده های سنگلاخی ، شك ندارم كه مهندس و كارمندش این چند روزه را به شكار رفته بودند.  خشمی را در دلم مرور می كنم ،  سالهاست شكار در جنگل های كم پشت زاگرس ممنوع شده است و نسل پازن منار و كبك تاراز رو به انقراض نهاده است . اما حتما مدیر پرطمطراقی  چون مهندس الف راهی را برای گریز از این ممنوعیت ها  یافته است . چهره خسته و ناراضی مهندس و همراهش را بار دیگر  تجسم می كنم . شادی كوچكی در ذهنم می درخشد . حالا دیگر دلیل نارضایتی شان را می فهمم : "شكارچیها دست خالی باز گشته اند." و این چقدر خوب است ...

 اهواز غروب سه شنبه سیزدهم مهرماه است، یكی از دوستان نویسنده ام را می بینم كه روزگار به كارمندی اداره ای نشانیده اش و چندی است فروتنانه سر به عزلت معاش كشانده . حال و احوال و گفتگوی معمول و معهود بعد از هر سلام... از هر دری سخنی و در قحط كلام این من بودم كه گفتم :

ـ"راستی دیروز مهندس الف رییس اداره تان را در زیرتنگ شلال دیدم كه از تونل دلا گذشته ، رو به این سو داشت. نمیدانم از كجا آمده بود ، میخواستم پیشتر بروم كه چهره عبوس و كبر دماغش راهم را سد شد" . بار دیگر سوالم را با خود مرور می كنم و این بار به زبان می آورم : "مهندس الف از كجا می آمد ؟" دوست نویسنده ام بر خلاف همیشه كه هیچ شادمانی و علاقه ای او را به عجب  نمی آورد .به وجد آمد و پاسخ داد :

ــــ" بعد از سیل و طوفان چند روز پیش كه تعدادی از مردم ساكن منطقه بازفت را كشت و خسارتهایی به عشایر وارد كرد ،  همکاران در فكر بودند كه چگونه می توانند كمكی به بازماندگان داشته باشند ، مهندس الف – همان مدیر پرطمطراقی كه من دیده بودم – پیش قدم جمع آوری كمك به آسیب دیدگان شد  از داشته های خود نیز چیزی بر آن افزود، به دلیل مشغله ی كاری نتوانستیم زودتر عمل كنیم   این سه روزه فرصتی دست داد تا این كمكها را برسانند . كمك ها ی خوبی جمع شد و همكارها خیلی تلاش كردند.حتما آن روز.....

آنروز مهندس الف  و همراهش از منطقه ی بازفت بر می گشتند و خسته ی رنج درماندگی مردم بودند. ..جواب همه ی سوالهایم را به یكباره گرفتم . چه زود بود قضاوتی كه به بیراهه ام برد...

در خلوت خیالات خود شرمگین چهره ی خسته و ناراضی مهندس الف میشوم . در غروب روزی كه من خسته و مغرور از زیارت و سیاحت و صفا باز می گشتم چه هیبتی داشت آن نگاه خسته ای كه من ازدرکش عاجز ماندم . بی شك دیدن صحنه های دلخراشی كه از این سیل ویرانگر شنیده بودم دلیلی بود بر ملال و نارضایتی چهره ی آنروز مهندس الف و همراهش .

دوباره ذهنم را مرور می كنم یادم آمد آخرین باری كه پیش از آن مهندس الف را دیدم نمایشگاه مطبوعات امسال بود و او نشسته در زیر سیاه چادر غرفه ی ماهنامه ی غافله ی بختیاری با شور و حرارت از روزهای پر مشقت كوچ و ایل می گفتُ به سابقه ی عشایر بودن خود افتخار می كرد. ـ چیزی كه خیلی ها از آن گریزانند یا فراموش كرده اند كه   جا مانده از چه شكوه و عظمتی هستند. و ناگزیر خود نیز از یاد رفته  وفراموش شده اند ـ كمتر از یك ماه پیش سیل ویرانگر شبانگاهی صدها سیاه چادر عشایر بختیاری را در منطقه ی بازفت و كوهرنگ درنوردیده و ۱۴تن از اهالی كوهستان را به كام مرگ كشاند. ۱۴ نفر از نجیب ترین و بی ادعا ترین حافظان فرهنگ وتمدن ایرانی و ۱۴ تولید كننده محصولات دامی این سرزمین كه بی بهره از هیچ یارانه و تسهیلات و طرح زودبازده و بازنده، سالهای سال است كه به شیوه های كهن و مرسوم خود بی آنكه هیچ هزینه ای بر دوش دولتهای متواتر چپ و راست بگذارند هر بهار دلخوش به صدای كبك كوهسار گرمای گرمسیر را به غله های سرپای گندم و راسهای برزگران وانهاده  پا در كار بلندی های سبزپوش می نهند باردیگر پاییزخسته و رنگ پریده سر به دشتهای پرحد و مرز و پرخط و نشان كشیده ی خوزستان می نهند.۱۴انسان آزاده ۱۴تن ازهمانهایی که خیلی ها در پشت تریبونها سنگ حمایتشان را به سینه می زننداما درعمل هیچکس حتی خبر مرگ آنها را نمی شنود ۱۴تن از آنهایی که هر ساله سدهای ساخته شده بر  کارون روستا و چراگاه و ایلراه  وزاد بوم آبا و اجدادی شان را در كام خود فرو می كند.  همان عشایری كه هر ساله خسته و گریزان از قوانین تحدید كننده  در اطراف شهرها و روستاها پراكنده می شوند و اصراری لجوجانه زندگی ، فرهنگ و معیشت آنان را انكار می كند

  به یاد می آورم میانه رمضان  را در ساعتی كه بانگ "الغوث الغوث خلصنا من النار " من  بر معنویت شبهای عزیز رنگی از غرور و خودنمایی می زد،سیل ویرانگر هست ونیست و سرمایه ی ۱۴عشایر همزاد مرا  یكسره از بین برد و صدای مظلومیت آنها در غریو جعلی بودن یا نبودن مدرك آن كس كه برای خدمتش به "كاغذ پاره نیازی نیست "و آمدن یا نیامدن "شیخ و سید "گم شد.

ومی اندیشم  من برای آنهایی كه در تاریكترین شبها ،فانوس به دست فرسنگها پیكر عزیزانشان را در دو سوی حاشیه ی رودخانه می جستند، چه كرده ام كه اینچنین سرخوش و مغرور بوده ام از روزه ای که برای چون منی جز"صرفه ی نان"  نبود و جز به مدد  تعطیلات هدیه شده ی رمضانی و خواب بامدادی ونیمروزی به سر نمیتوانستمش برد. چقدر از غرور و خودپسندی خود و مومنان چون خودی بیزار شدم كه از سفره ی همسایه غافلیم و داعیه ی مسلمانی مان می شود .

 و الحق که مسافر خسته و عبوس آنروز تنگ شلال چقدر   نجیب و با اصالت بود  که هیبت میز مدیریت  و طعم چرب و شیرین سفره ی عافیت مانع از آن نشد تا فراموش كند که از كجا آمده است و جامانده از چه قافله ای است .و  بیچاره من كه كلاه و دبیت ایلیاتی  را تن پوش ریای اصالتی كرده ام كه از حال و روز مردمش بی خبرم و جز به نشان تفاخری  زودگذر آنرا بر تن نمی کنم  ودر سی سال مهلتی كه خداوند به من ارزانی کرده ،کاری نداشته ام جز چسبیدن کلاه خود ودیگر هیچ

 گفتم میان عابد وزاهد چه فرق بود               که از آن میانه  گزید  این  فریق  را

 گفت این گلیم خویش به در می برد زموج       او جهد می کند که بگیرد غریق را

یادمان باشد ، همه ی ما از ایل آمده ایم.

* نام مقاله برگرفته از سخنی است  از  كتاب "جای خالی سلوچ" نوشته محمود دولت آبادی

 گفتگو با غلامشاه قنبری

موسیقی را بی واسطه از زبان کوهستان وطبیعت سرزمین بختیاری آموختم

غلامشاه قنبری ازپیشکسوتان و خوانندگان قدیمی موسیقی مقامی کشوراست که بیش از 40سال در عرصه موسیقی فعالیت دارد   .بسیاری از آهنگهای شناخته شده امروزی نظیر "علیداد"، "صیدال" وعبدممدللری" و برای نخستین بار توسط اوبه موسیقی معرفی شده اند. غلامشاه راوی بزرگ حماسه های بختیاری  است و وجه متمایز کننده او اشراف برهمین  آهنگهای حماسی است.  صدای او طبیعت وحشی کوهستان را به یاد می آوردو درآستانه هفتادمِین سال زندگی خود هنوزاین مشخصه های پر صلابت را حفظ کرده است.

او اگرچه آهنگهای فارسی را نیز به زیبایی اجرا می کند و در کارنامه خود اجرای انواع مختلفی از موسیقی را دارد اما آنچه نام غلامشاه را سالها  بر زبانها انداخته است حماسه هایی است که با صدای او ماندگار شده اند. به پاس حضور سالها او در عرصه موسیقی  مقامی به گفت گویی رو در رو با ایشان پرداختیم تا انگیزه ای باشد برای حضور دوباره ایشان در عرصه موسیقی .

- جناب آقای قنبری کار موسیقی را از چه زمانی و چگونه آغاز کردید ؟

-- درسال 1346توسط یکی از دوستان به نام آقای بابادی که معلم عشایر بود به دکترانجوی شیرازی محقق وسرپرست برنامه فرهنگ مردم رادیو  معرفی شدم. اولین اجرای من برای ایشان  ترانه عبدممد للری بود که بسیار مورد استقبال قرار گرفت پس از این دیدار مرحوم انجوی شیرازی  ازمن خواستند تا با برنامه فرهنگ مردم رادیو همکاری کنم ومن آهنگهای مختلفی را برای رادیو کار کردم که با استقبال فراوان  مواجه شد .از آن به بعد برنامه های مختلفی رااجرا کردم. دردوره ای ازکارم به دلیل بعضی مسایل سیاسی باکارهای من مخالفتهایی می شد پس از انقلاب ودر دوران جنگ نیز با توجه به وضعِیت کشور نتوانستم فعالیت جدی داشته باشم در سال 1375آلبوم دشت لاله را روانه بازار کردم و درسالهای اخیر نیز کنسرتهایی را در شهرهای شهرکرد ، ایذه ، دزفول  شوشتر مسجد سلیمان و اصفهان داشته ام. 

- باتوجه به اینکه شما سالهاست در زمینه موسیقی بختیاری فعالیت دارید چرا تاکنون تنها یک کاست رسمی بیرون داده اید آیا می شود اینگونه تعبیر کرد که غلامشاه قنبری هنرمند کم کاریست ؟

- مجموعه عوامل بسیاری باید دست به دست هم بدهند تا یک هنرمند بتواند هنر خودرا ارایه دهد و تدارک این عوامل در توان هنرمند نیست. یک هنرمند نمی تواند با مشکلات زیادی که وجوددارد اثری را درموسیقی پدید آورد. شما نباید از هنرمندان انتظار داشته باشید که همواره در کار ارایه آثار هنری باشند. هنرمند زمانی می تواند  اثر خود را ارایه دهد که شرایط برای او مهیا باشد همانطور که گفتم ساخت یک آلبوم موسیقی نیاز به عوامل مختلفی دارد و سرمایه گذاری و امکانات می خواهد که این امکانات و سرمایه در دست کمتر هنرمندی است . من همواره سعی داشته ام تا کارهای خود را ارایه داده و آنچه از موسیقی بختیاری می دانم را برای مردم بیان کنم اما خیلی کمتر مجال ارایه آنها بوده است ضمن آنکه من هرگز از تلاشهای خود فروگذار نبوده ام ، متأسفانه موسیقی بختیاری متولی خاصی ندارد و هرگز ظرفیت های این موسیقی معرفی نشده است و آن تعداد آثاری که ما امروز به عنوان موسیقی بختیاری داریم ، با تلاش شخصی خود هنرمندان ارایه شده است و کمتر کسی شرایط مناسب را برای ارایه کارهای محلی فراهم کرده است.

- بعضی ها عقیده دارند که غلامشاه قنبری ردیفها و دستگاه های موسیقی را نمی شناسد و آواز او از پختگی کامل برخوردار نیست .آیا دلیل کم کاری شمااین  بوده است یا دلیل دیگری داشته اید که تا کنون آلبوم های زیادی را بیرون نداده اید ؟

-- ببینید در کنار هر هنرمندی افرادی نیاز است که برای او برنامه ریزی کنند و کارهای اجرایی او را انجام دهند . پیش تر هم گفتم که یک هنرمند نمی تواند بی آنکه به دغدغه معیشت خود بپردازد مدام در کار خلق آثار هنری باشد . یکی از دغدغه های واقعی هر هنرمند معیشت اوست . وقتی کسی در گستره وسیع جغرافیایی شناخته می شود .همه کارها و زندگی او زیر ذره بین است و از همه جهت مورد توجه واقع می شود . این معروف شدنها به نوعی مسئولیت اجتماعی به گرده ی هنرمند می نهد و از طرفی فعالیت ها عادی هنرمندان را محدود می کند . اما اینکه دلیل بیرون ندادن آلبوم های  مختلف نا آشنایی من با ردیف ها و دستگاه های موسیقی باشد به هیچ وجه قابل قبول نیست ، موسیقی  عرصه ای نیست که کسی بی آنکه دارای قابلیت و توانایی باشد بتواند در آن عرض اندام کند ودوام بیاورد، بخصوص موسیقی محلی بختیاری که طرفداران ریزبین و نکته سنجی دارد اگر منضور شما سواد دانشگاهی موسیقی باشد من دانش آموخته ی هیچ دانشگاهی موسیقی نیستم ، اما استاد من در موسیقی طبیعت و نغمه های قدیمی است که بر زبان مردم جاری بوده است من موسیقی را بی واسطه از زبان کوهستان ها و چشمه ها و طبیعت وحشی سرزمین بختیاری آموخته ام ، در موسیقی محلی بختیاری هر چیز به قاعده و سرجای خود قرار دارد و نمی توان چیزی را از بیرون وارد آن کرد . موسیقی بختیاری بازگوکننده تاریخ و نوع زندگی ماست . این موسیقی اسلوب خاصی دارد و هر کسی نمی تواند داعیه آنرا داشته باشد. اگر در ادای آن جایی غفلت شود و بدرستی بیان نشود ، عامی ترین مردمان هم  متوجه آن می شوند، در واقع موسیقی بخشی از زندگی بختیاری است و هر بختیاری که با نواهای بومی خود آشنا باشد یک داور هنری است

سوابق کاری  من مشخص است پیش از انقلاب تاچند سال با  برنامه فرهنگ مردم همکاری  داشتم  در تئاترهای شکوفه نو ، نصر و لاله زار برنامه اجرا کردم در جشنواره ی کرمان نفر اول شدم و در بین 48 هنرمند که به قضاوت  داوران بین المللی بود  به مقام اول رسیدم، در جشنواره موسیقی چهارمحال  مقام نخست را کسب کردم شدم .من هنرمند کم کاری نبوده ام کم کاری ازجانب کسانی بوده است که شرایط کافی را برای ارایه کارهای هنری فراهم نیاوردند یا کسانی که می توانسته اند با استفاده از منابع و امکاناتی که در اختیاردارند به رشد هنر کمک کنندواین کاررا نمی کنند . من همیشه آمادگی خود را برای  برگزاری برنامه های هنری اعلام کردم اما به دلیل هزینه های سنگینی که اجرای یک کنسرت مطالبه می کرد نتوانستم کنسرت ارایه دهم در حال حاضرهم  اگر سرمایه گذار خاصی باشد حاضرم که کنسرت اجرا کنم من هیچگاه از کار هنری فاصله نگرفتم من یک خواننده محلی هستم و آوازهای من روایتگر زندگی عشایری است شاید درست تر بود که می گفتید به دلیل بی توجهی که به خوانندگان محلی می شود من کم کار جلوه داده ام شما نباید از یک خواننده محلی انتظار داشته باشید به تنهاِیی در سطح ملی برنامه اجرا کند.این وظیفه نهادها وارگانهای ذیربط است که شرایط را برای هنرمندان محلی فراهم کنند .چند وقت پیش یکی از ارگانهای ثروتمند دولتی باصرف دهها میلیون برای یک خواننده محلی آذربایجان در مسجد سلیمان برنامه اجرا کرد درحالیکه مخاطب این خواننده در مسجد سلیمان نیست و اجرای آن برنامه برای مردم ملال آور بود زیرا با زبان و فرهنگ محلی منطقه تناسبی نداشت واین درحالی است که امثال من ودیگران سالهاست کارهایشان روی زمین مانده است  وقتی چنین بی سلیقه گی هایی از طرف مسوولین اعمال می شود آیابازهم کم کاری از امثال  من است 

-گویا در پیش از انقلاب به دلیل مفاهیم آثار حماسی مدتی  تحت تعقیب ساواک قرار گرفتید ؟

مردم در زمان مبارزات بختیاری ها با   دولت ستمشاهی اشعار زیادی را علیه حکومت پهلوی ساختند و من این اشعار  و ترانه ها را اجرا کردم. خواندن حماسه ابوالقاسم خان وبخشهایی ازحماسه شیرعلیمردون موجب شد که مدتی را به دلیل مفاهیم و درونمایه های این اشعار دستگیر وزندانی شوم . مدتی نیز در برازجان تبعید بودم وساواک تحرکاتی که در آن سالها در کوه های بختیاری انجام گرفته بود را نیز با اشعار من پیوند داد وتا مدتها مرا تحت نظر داشت  

-شمادرآثارتان نشان داده اید بیشتر علاقه به ارایه کارهای حماسی دارید به طوری که آهنگهای عاشقانه ها را هم حماسی کار کرده اید دلیل آن چه بوده است  

-زندگی بختیاری همواره توأم با حماسه بوده است ومن بدون اغراق می گویم که در زندگی پر مشقت وپرتلاطم بختیاری عشق ناگزیر رنگ دیگری میگیرد درچنین شرایطی هنرنیز که انعکاسی  از سرگذ شت مردمان منتسب به آن است در قالب حماسه بیرون می آید درواقع این من نیستم که عاشقانه ها را حماسی می خوانم اسلوب زندگی بختیاری و واقعیتهای داستانهای عاشقانه در بختیاری به گونه ای است که سرانجامی حماسی دارد مانند قصه عبده ممد للری که قصه ای عاشقانه است وپایانی حماسی دارد ودرعین حال  حوادث این قصه واقعی است وهمه آنها اتفاق افتاده است 

-نظر شما راجع به دیگر خوانندگان بختیاری چیست وکارهای آنهاراچگونه ارزیابی می کنید ودر صورت امکان  وضعیت موسیقی بختیاری رادر گذشته وحال مقایسه کنید   

--درگذشته هنرمندان خوبی در بختیاری بود که باوجود در اختیار نداشتن امکانات ووسایل امروزی کارهای ماندگاری را ارایه دادند ومن در اینجا یاد می کنم از آقای موسوی که ترانه زیبای "گل صحراگرد"را بیرون داد وخانم عالیپور که آهنگ حماسی" شیر علیمردون" را خواندند وخواننده دیگری که نام او در خاطرم نیست و ترانه" باتفنگ پوزپرم" را خواندند.این آهنگهادرزمانی خوانده شدند که امکانات چندانی وجود نداشت ولیخوانندگان آنهابا زحماتی که کشیدند آنهارا ماندگار کرده وبرای همیشه  به نام خودثبت کرده اند .گلایه ای که من دارم این است که اخیراً بعضی ها موسیقی اصیل بختیاری را با سازهایی نظیر ارگ و غیره کارمیکنند و آهنگهای دیگران را با کیفیتی پایین به نام خودشان  ارایه می دهند که این کاری غیر اخلاقی و ضربه به موسیقی بختیاری است .همچنین یاد می کنم ازمرحوم بهمن علائدین  که هنرمندی اصیل و انسان وارسته واخلاق مدارای بود.

-منضورشما این است که با خواندن اشعار جدید بر روی نغمه های قدیمی مخالفید

-من مخالفتی با ارایه کارهای جدید برروی آهنگهای قدیمی ندارم و خوشحال هم می شوم اگر کسی کار تازه ای را با آنها ارایه کند زیرا موجب حفظ واحیای آنها می شود امانکته دراینجاست که می بایست دراشعاری که مستقیمن به روایت حماسه های تاریخی می پردازند هیچگونه دخل وتصرفی نیاوریم چراکه این کار به منزله مسخ تاریخ وتحریف آن است بختیاری تاریخ خودراباکمک جستن از همین اشعار و آهنگها حفظ می کرده است وکسی نمی تواند به بهانه اینکه کاری از تنظیم می افتد، روایتهای تاریخی را دگرگون کند ازطرفی زمانی می توان شعری جدید را بر آهنگی تاریخی نهاد که ابتدا روایت تاریخی آن معرفی شده وماهیت آن شناخته شده باشد ولی اینکه به یکباره درنغمه ای قدیمی با همه قدمت وروایات تاریخی اش دست برده شود و اشعار آن تحریف شود و باگذاشتن اشعار جدید  موجب فراموشی اصل آن شویم کار درستی نیست ورفته رفته آن نغمه فراموش شده وبه چیز دیگری شناخته می شود .دیگر اینکه هر نغمه ای رابرای دسته مشخصی ازموضوعات به کار می رود که با روح آن نغمه تناسب داشته باشد مثلن نمی توان اشعار شاد را برروی نغمه های حماسی کارکرد شنونده گان بختیاری خود این ظرایف را می دانند واز رعایت نشدن آنها بیزارند. و موضوع مهمتر اینکه اگر کسی زحمت کاری را می کشد وبرای نخستین بار آهنگی را معرفی می کند حتمن می بایست از او یادی شود تادیگران نیز ترغیب به ارایه کارهای تازه شوند ونباید این آهنگهارا به نام خود ثبت کرد موسیقی بختیای همچون گنجینه ای ناشناخته هنوز آهنگهایی دارد که توسط کسی  معرفی نشده اند و نیاز به شناسایی وبازخوانی دارند واگر کسی همت کند وبه قلب سرزمین بختیاری برود وسواد و توانایی کافی در زمینه شناخت موسیقی داشته باشد می تواند آهنگهایی را که درحال فراموشی است وبه تا کنون خوانده نشده اند را تالیف و معرفی کند

-باتوجه به شناختی که شمااز موسیقی بختیاری دارید چه حجمی از این موسیقی رامعرفی نشده می دانید

- من کارهای انجام شده را که مرور می کنم در مقابل کارهای انجام نشده حجم اندکی می دانم .از جوانان علاقه مند به موسیقی بختیاری می خواهم به جای کپی کردن کارهای دیگران به ثبت وارایه  کارهای تازه بپردازند. همه ظرفیتهای  موسیقی ما معرفی نشده است ونغمات بسیاری وجود دارد که همتی  مردانه رامی طلبد تا معرفی و احیا شود در قسمتهای چهارلنگ نشین در منطقه للر وکتک ودر بازفت وخیلی دیگر از نقاط بختیاری هنوز این آهنگها حضور دارند

-آیا کار جدیدی را آماده اریه دارید  که هنوز کسی به آن نپرداخته است

-من سالهاست که چندین آهنگ جدید را آماده ارایه دارم که به هم از لحاظ  موضوعی وهم نوع موسیقی از اهمیت بالایی برخوردارند  که  متاسفانه به  دلیل نبود سرمایه گذار دلسوز برروی زمین مانده است واگر سرمایه گذار صاحب ذوق و شریفی پیدا شود بنده آمادگی کامل برای ارایه این آهنگها دارم . البته سالهاست که دیگر کسی برای کارهای اصیل هزینه نمی کند ومعلوم نیست سرنوشت موسیقی ما به کجا خواهد انجامید  

پیرامون مرگ بی اهمیت 14 ایرانی

ترسم این سیل دمادم ببرد بنیادم

 سامان فرجی بیرگانی 

وقوع طوفان هفته گذشته موجب خسارت فراوان  در بخشهای وسیعی از غرب کشورشد 

در این طوفان چهارمحال بختیاری با 14کشته وویرانی صدها هکتار از مزارع  وباغات  وحوضچه های شیلات   بیشترین حجم ویرانی ها را داشته، سیلابهای ناشی از این طوفان سیاه چادرهای  صدها خانوار عشایربختیاری را به همراه هزاران راس از احشام  و دارایی های مردم رادر منطقه بازفت و کوهرنگ  ناپدید کرد . به گفته اهالی شدت سیلاب ناگهانی  در منطقه کوهستانی و صعب العبور زاگرس میانی  به حدی بود که مردم  تنها فرصت  گریختن و نجات جان  خود را داشتند .هم اکنون خانوارهای بسیاری ازعشایر بختیاری در منطقه بازفت همه لوازم وسرمایه زندگی خودرا ازدست داده اند.   

به گفته شاهدان عینی ابعاد ویرانی های این طوفان بسیار بیشتر از آنی است که گفته شده و به دلیل صعب العبور بودن وقطع برخی راههای ارتباطی اخبار این حادثه انعکاس چندانی را در رسانه های جمعی کشور نداشته است .

تنها منبع ذکر میزان خسارتهای این توفان درچهارمحال بختیاری آقای فرهادی دبیر حوادث غیر مترقبه استان  بوده است که وضعیت را قابل کنترل خوانده وخبر از توزیع اقلام ضروری مانند پتو وچادر  درمیان عشایر را داد  

تا کنون  هیچ گزارشگر مستقلی از حجم این ویرانیها گزارشی تهیه نکرده است ونکته تاسف برانگیز آن ا ست که مرگ 14 تن از عشایر بختیاری باچنین  انعکاس ضعیفی از سوی رسانه های همگانی مواجه شده است 

در رسانه ملی و در مطبوعات و رسانه های کشوری نحوه اطلاع رسانی درمورد مرگ وبی خانه مان شدن عده ای از هموطنان مان در  سطحی بوده که گویا این طوفان در یکی ازکشورهای خارجی اتفاق افتاده است .

تصاویر تهیه  شده از این حادثه دلخراش که قطعا پیامدهای دراز مدتی را برای آسیب دیدگان آن دربر خواهد داشت  نیز بسیار کم وگذرا بوده است .این واقعه حتی درسطح مطبوعات محلی نیز نمود پیدا نکرد واخبارمربوط به آن درردیف اخبار درجه دو درج شد   

این نخستین باری نیست که اخبار مربوط به مشکلات زندگی ساکنان مرتفع ترین زیستگاه های کشور با سردی و بی توجهی مواجه می شوند . عشایربختیاری  حوزه زاگرس  میانی که سالهاست براثر اجرای طرحهای عظیم  سدسازی درانزوا و فشار قرار گرفته اند در حال حاضر  جزومحرومترین وبه فراموشی سپرده ترین  اقشار جامعه ایران  می باشند تخریب ایلراهها به زیر آب رفتن کشتزارهاو چراگاهها ویا ازدسترس خارج شدن آنها توسط دریاچه های مصنوعی بوجود آمده ، آینده بزرگترین جامه عشایری ایران با سوالات جدی مواجه کرده است ضمن آنکه زمین لغزشهای گاه وبیگاه وتعغیرات اکوسیستم در بالادست رودخانه کارون عواقب اجرای طرحهای بخش آب دراین منطقه است

 طرحهایی که همچنان با شتابزدگی وبدون در نظر داستن طبعات اجتماعی و زیست محیطی آن در حال اجراست 

این درحالیست که استانداریهای چهار محال بختیاری وخوزستان اصفهان ولرستان برنامه جامعی برای کاهش پیامدهای مشکلات عشایر ندارندو سازمان امور عشایر که می بایست مدافع حقوق ومتولی رفاه عشایر باشد نسبت به شرایط جدید پیش آمده برای مردم  حوزه زاگرس میانی  موضع مشخصی اتخاذ ننموده است .

فقر شدید عشایرآنها را ناگزیر به استقرار در حاشیه شهر ها وروی آوردن به خوش نشینی در روستاهای پایین دست رودخانه ها وادار کرده است .عملگی در مزارعی که به واسطه  ویرانی روستاها و چراگاه های خود این عشایر در بالادست آباد شده اند تنها راه ادامه حیات عشایر است . افزایش بیکاری در شهرها ودامن زدن به مشکلات اجتماعی از عواقب دیگر بی مهری به عشایر است

جز در یک مورد که سید جعفر حجازی  استاندار خوزستان در مورد فقر وویرانی اساس زندگی مردم در  زاگرس میانی هشدارداد تاکنون هیچ مقام مسوولی به پیامدهای وخیم اجرای سدها بربالادست  رودخانه های زاگرس اشاره نکرده است

مردم این مناطق هر روزه با مشکلات تازه تری مواجه می شوند وانزوای جغرافیایی ودوری از راههای ارتباطی اصلی دلیل مضاعفی برای غافل ماندن وبی توجهی مسوولین کشورشده است   

وزارت نیرونیز که مسبب و مجری اصلی پروژههای بخش آب است بافرار مسوولیت  به وجود آوردن موانع جدی برای ادامه حیات کوچندگان بختیاری ،تنهادخود را موظف به پرداخت توافقی بهای زمینهای محدوده طرح های آبرسانی می داند .که همین  موضوع نیزنارضایتی و ناخرسندی های خاص  خود را شامل می شود

در هر حال حجم عظیم ویرانی های سیل اخیر که بی ارتباط با اجرای طرح های وزارت نیرو در این منطقه نمی باشد می توانست فرصتی باشد برا ی پرداختن به حجم انبوه مشکلات این مردم که با سکوت و بی توجهی

بخشهای رسانه ای بار دیگر بی مهری مسوولین ذیربط را خاطر نشان کرد

عشایر کوچنده بختیاری و ساکنان روستاههای زاگرس میانی برای ادامه حیات اجتماعی خود  با چالشهای بسیار جدی مواجه می باشند ورفع تنگناه های زندگی آنها تشکیل گروهی ویژه مرکب از نمایندگان وزارت کشور وزارت نیرو وزارت کشاورزی و قوه قضاییه و امور عشایررا مطالبه می کند  

دریغ ای صلابت همیشه

 من نام و یاد تو را به خاک خواهم داد

اگرباد بیاید و بارانی از این دست

چندان که نقوش دیر ینگان از کوه فروشوید

من نام و یاد تو را به خاک خواهم داد

یادت هست روزی که به دلتنگی هم خو کرده بودیم

چقدر دلهامان را با هم قسمت کردیم

و 

 حرفها مان را                                          

من به دنبال مراد از بودن تمام فلسفه سال چهارم را مرور کردم

وتو تقو یم سال و ماه را

تو گفتی

ازجبر های پلید و فلسفه های بزرگ نترس

دنیا حساب عاشقی مارا نکرده است

آه ای صلابت همیشه دریغ

من چهل ستون تنم را به خاک خواهم داد و

فردا کوزگران

 بی آنکه نقش خاکواره من و تو را بنگرند کوزه خواهند کرد

من نام و یاد تورا به خاک خواهم داد

آبان 1378

از کنار خانه ما

 تا حریم سرخوشی ها

 یک نفس ره بود

من به طاولهای پای مادرم خو کرده بودم

در پی هر آشنایی کز حیات خانه مان می رفت

دستها در باد می جنبید  

آشنایی های دیرینه

کو چه ها را فرش می کردند 

بوی عطر کاهگل از ارتفاع بام پیدا بود  

چاشتگاه صبح زیبا بود

ماتمام راه را تا روبروی زندگی آواز  می خواندیم

 با خیابانهای خالی از عبور دود

وعده گاه آشتی ها زود

روزهای دل خوشی

 زیبا

لحظه های ناخوشی

کوتا