آبنما نیوز :در زمستان سال 86 همزمان با سرد شدن هوا وعدم تامین سوخت نیرو گاه های گازی برق به علت بالا رفتن ناگهانی مصرف گاز وزیر نیروی وقت دستور به رها سازی آب پشت سدها برای تولید برق داد که این دستور کارشناسی نشده برای رفع بحران و ایجاد دو سال پیاپی خشکسالی موجبات ایجاد بحران های بزرگتر و زیان های هنگفتی در سالهای 87 و88 گردید که هنوز هم طبعات آن گریبانگیر مردم خوزستان و حتی کشور است چرا که زیان های ناشی از آنرا نمی توان منطقه ای به حساب آورد و این زیان ها با این ارقام ابعاد ملی به خود می گیرند.
در یکی از اظهار نظرها رییس سازمان جهاد وکشاورزی استان خوزستان زیان حاصل از خشکسالی در سال آبی 86-87 را 6000 میلیارد تومان برشمرد که به یقین قسمت بزرگی از آن ناشی از تصمیم عجولانه و غیر کارشناسی برای رها سازی آب پشت سدها و از دست رفتن منابع آبی برای عبور از بحران کمبود گاز وجایگزینی نیروی برق برای گرم کردن منازل در مناطق سردسیر کشور در زمستان بوده است.
در سال های گذشته دولت نهم با تصمیمی از سر خیر و برای پیاده سازی سریعتر خصوصی سازی تصمیم به ساخت نیروگاههای حرارتی توسط مشاركت بیشتر بخش خصوصی گرفت در حالیکه با توجه به رشد حدود 8 درصدی مصرف برق درسال بین تولید ومصرف توازن فراهم گردیده بود که احداث بخش اعظم نیروگا ههای حرارتی توسط دولت در آن نقش بسیار مهمی داشت و تصمیم جایگزینی سریع سرمایه های بخش خصوصی هر چند تصمیم درست ولی عجولانه وکارشناسی نشده بود که توسط کارشناسان وقت نیز تذکرات لازم داده شد ولی شد آنچه که نباید می شد و زمان وفرصت لازم برای این جایگزینی بدون صدمه زدن به سرعت احداث این نیروگا هها فراهم نشد و عملاً توازن تولید ومصرف به هم خورد و امکان فراهم آوردن سرمایه های بخش خصوصی نیز برای احداث نیروگاه ها مطابق با رشد مصرف برق فراهم نیامد و وزارت نیرو که مکلف شده بود از سرمایه ی بخش خصوصی استفاده کرده ونیروگا هها را واگذار نماید خود نیز باز قافله ی تولید عقب افتاد .و هنوز هم با توجه به رشد مصارف برق در هنگام پیک مصرف کشور دچار کمبود شده و دست به دامان منابع آبی پشت سدها می شود.
علیرغم اینکه کارشناسان کشور سال هاست توصیه می نمایند که باید مدیریت ریسک جایگزین مدیریت بحران شود باز هم برای عبور از شرایط بحرانی متوسل به مدیریت بحران می شویم و بار دیگر هم در رها سازی منابع آبی برای تولید برق ولی این بار در تابستان.
به زبان ساده مدیریت ریسک پیش بینی راهکارهای برون رفت از حوادثی است که در زبان عامه به حوادث غیر مترقبه (یعنی پیش بینی نشده) گفته می شود که در دنیای امروز دیگر غیر مترقبه نیستند و علم مدیریت وتخصص های فنی توانسته اند راههای مدیریت آنها را قبل از وقوع به صورت دستورالعمل ها و روشهایی مدون در آورند و امکان اطلاع رسانی نیز به عموم مردم نیز وجود دارد و مردم نیز برای آموختن این روش ها باید قبل از وقوع حوادث آموزش داده شده و آمادگی داشته باشند.در واقع امکان کنترل حوادث فراهم می گردد و با توجه به این مسائل است که ملاحظه می کنید که در کشور های توسعه یافته آمار زیان های جانی ومالی بسیار کمتر از کشور های توسعه نیافته است و ابعاد خسارت ها یی که در اثر سیل و زلزله وطوفان و وقایعی از این دست در کشور ها ی توسعه یافته روی می دهد، به بزرگی ابعاد خسارت کشور های توسعه نیافته نیست.
ولی مدیریت بحران یعنی ما در کوران حوادثی قرار بگیریم که هیچ روش برخوردی را از قبل پیش بینی نکرده و هیچ آموزشی هم به مردم ارائه نداده ایم و در همان حال وقوع حوادث بخواهیم فکری برای آن بکنیم طبیعی است که با وقوع حادثه خسارت اصلی بروز کرده و درواقع تصمیمات و اقدامات انجام شده فقط برای جلوگیری از ایجاد بحران های سیاسی و اجتماعی و مرهم بر زخم ها صورت می گیرد که این بی توجهی و عدم استفاده از علم مدیریت و افراد متخصص در جامعه جای انتقاد را باقی می گذارد در حالی که می توان با صرف هزینه های اندک و بسیار ناچیز در مقابل خسارت های این حوادث از بروز خسارت های بسیار عظیم تر جلوگیری به عمل آورد
مثلاً ایجاد سیستم های پیش بینی سیل در مخازن سدها و بر روی حوضه های آبریز یا ارائه آموزش های وقوع زلزله و برای بهینه مصرف کردن آب و وقوع خشکسالی و نصب تجهیزات سخت افزاری مربوطه برای وقوع حوادث و...
اینجاست که حرف های معاون حفاظت و بهره برداری منابع آب سازمان آب وبرق خوزستان که خود از کارشناسان خبره فن است از اهمیت ویژه ای برخور دار می شود که باید به آن دقت نمود و با گوش دل آن را شنید تا بار دیگر دچار حوادثی نشویم که جبران آن نشدنی یا بسیار مشکل باشد:
معاون حفاظت از منابع آب شركت سهامی سازمان آب و برق خوزستان گفت: آورد آب ورودی به حوزههای كارون و مارون حدود 68درصد سال نرمال بوده كه این میزان نسبت به سالهای نرمال، با حدود 32درصد كاهش رو بهرو بوده است.
دهكردی در گفتوگو با خبرنگار بخش انرژی و صنعت ایسنا در خوزستان با بیان این مطلب كه ما در تابستان مشكل كمبود آب نخواهیم داشت اظهاركرد: بهار خوبی را گذراندیم و اكثر سدها اصلی، عموما آبگیری كامل كردهاند.
وی افزود: 2سوم سد مارون تقریبا پر شده و سد كرخه نیز حدود 2میلیاردو 700میلیون مترمكعب از سه میلیارد 800میلیون متر مكعب ظرفیتش، آبگیری كرده است.
دهكردی تصریحكرد: فصل تابستان برای رودخانههای اصلی همانند كرخه، دز و كارون تابستان پر آب و مناسبی بوده و كلیه اراضی كشاورزی در حد سالهای نرمال اقدام به كشت كردهاند و تا به امروز در تامین آب كشاورزیشان هیچگونه مشكلی نداشتهاند.
وی خاطرنشان كرد: در حوزه مارون به دلیل این كه میزان آورد آب نسبت به سالهای نرمال در حد پایینتری قرار داشت، حدود 85 درصد سالهای نرمال اقدام به تامین آب كردیم.
دهكردی ادامه داد: با صرفهجویی كه كشاورزان در آبیاری مزارعشان داشتند و حضور مستمر آنها برروی اراضیشان توانستند كشت نرمالی را در حوزه مارون داشته باشند.
وی افزود: آورد آب در پایینترین نقطه رودخانه مارون كه شهرستان شادگان و تالاب شادگان است، خوب بوده و خروجی تالاب در حدود سه تا پنج مترمكعب در شاخههای انتهایی مارون بوده است.
دهكردی با اشاره به این كه در سالهای گذشته با مشكل جدی كمبود آب تالاب شادگان و هورالعظیم مواجه بودیم، گفت: تامین آب در حوزه كرخه در حد سالهای نرمال بوده و سطح زیركشت انتهای رودخانه كرخه انجام شده و در حال حاضر نزدیك به چهار مترمكعب در ثانیه ورودی آب به هورالعظیم را شاهد هستیم.
وی تصریح كرد: ما بیشترین سطح كشت را در بالا دست سدآسك و در مناطق زیدون و خیرآباد و در محدودی شهرستان هندیجان كه پایین دست سدآسك محسوب میشوند داریم، كشتهای گسترده در آن جا وجود ندارد و كشتها بهصورت محدود و پراكنده هستند.
دهكردی با بیان این كه حوزه دز بیشترین میزان آورد را در بین حوزهها داشته است گفت: میزان آورد آب در حوزه دز 78 درصد سالهای نرمال از نظر بارش بوده، ولی باوجود این كه بیشترین آورد را در بین حوزهها داشته است، 22 درصد نسبت به سالهای نرمال، كاهش روبهرو بوده است.
دهكردی با اشاره به كاهش 49درصدی آورد آب حوزه كرخه نسبت به سالهای نرمال گفت: به دلیل صرفهجویی كشاورزان و مدیریت به موقعای كه ما در سیلابهای ورودی انجام دادهایم و از خروج آب از این سد جلوگیری كردهایم، در حال حاضر در حوزه كرخه با مشكلی مواجه نیستیم.
وی درمورد بحث ضرورت حفظ منابع آب برای كشتهای پاییزه و زمستانه گفت: این امر مستلزم صرفهجویی ایثارگرانه در حوزهی مصرف برق است.
دهكردی ادامه داد: بخش قابل ملاحظهای از برق استان از نیروگاههای برق آبی تولید میشود كه این نیروگاهها همراه با تولید برق، خروج آب از سد را خواهند داشت.
معاون حفاظت از منابع شركت سهامی سازمان آب و برق خوزستان بیان كرد: از تمامی هم استانیها درخواست میكنم كه با كاهش مصارفشان، اجازه بدهند كه این آب كشاورزان در فصل پاییز و زمستان پشتوانه خوبی باشد برای شروع كشت و شاهد ایجاد نشاط در اقتصاد كشاورزی باشیم.