صنعت نفت در ایران در حالی وارد دومین قرن از حیات خود می شود که در مناطق نفتخیز جنوب ، مساله حفظ حریم قانونی خطوط لوله نفت وگاز ، چاه ها و همچنین تاسیسات نفتی هنوز جنبه قانونی به خود نگرفته است. عدم توجه به این مساله در آینده  - همچنان که امروز هم شاهد هستیم-  زندگی در مجاورت این تاسیسات را با مخاطرات زیادی همراه خواهد کرد.

پس از وقوع حوادث مکرر ازقبیل نشتی ، شکستگی و نیز آتش سوزی در خطوط و تاسیسات مناطق نفتخیز جنوب ، وزارت نفت از چندی پیش موضوع پاکسازی حریم قانونی این تاسیسات در استان خوزستان را در دستور کار خود قرار داد.  این مساله ، در سفر اول هیات دولت به خوزستان ، قالب یک مصوبه را به خود گرفت ، اما پیچیدگی کار باعث شد که حتی با وجود مشخص شدن حریم ها ، به دلیل توسعه و پیشروی ساخت و سازها تا نزدیکی خطوط لوله نفت ، این موضوع در همان قالب مصوبه باقی بماند چرا که به گفته رئیس اداره ایمنی ، بهداشت و محیط زیست مناطق نفتخیز جنوب ، " رعایت حریم ایمنی " و حذف ساخت و سازها ،  نیاز به وضع قانون در مجلس دارد.

این در حالی است که معاونت عمرانی استانداری خوزستان ، پیش از سفر دوم هیات دولت به خوزستان ، با مسئولان ذیربط در مناطق نفتخیز جنوب تشکیل جلسه داد که طی آن قرار بر این شد که با توجه به مصوبه سال 1385 هیات دولت در اهواز ، حریم ایمنی و انفجار خطوط لوله نفت و گاز ، میزان خطرخیزی و همچنین فاصله این خطوط از روستاها و تاسیسات غیرنفتی مشخص و حتی نوع سیال موجود در لوله ها توسط شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ، تعیین شود و نتایج و بررسی ها در سفر دوم هیات دولت گنجانده شود. اما خبرها حاکی از آن است که مناطق نفتخیز در سفر دوم هیات دولت ، هیچ گزارشی در این خصوص تهیه نکرده و این موضوع به دلیل نبود قانون مشخص ، معلق مانده است.

حوادثی همچون حادثه نشت و انفجار خط لوله در نزدیکی عبدالخان از توابع شوش در سال های گذشته ، حادثه میداوود در خرداد ماه سال 87 و نیز نشتی ها ، شکستگی ها و دیگر حوادث کوچک و بزرگی که هر از گاهی در این استان اتفاق می افتد و اغلب هم تلفاتی به همراه دارد ، این انتظار را به وجود می آورد که مقامات مسئول در مناطق نفتخیز جنوب  نسبت به قانونی کردن حفظ حریم  ، توجه و سرعت عمل بیشتری نشان دهند.

اما از سویی دیگر رئیس اداره ایمنی ، بهداشت و محیط زیست شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب در این خصوص به خبرنگار ایران می گوید  "  ما خطوط لوله را از میان روستاها و منازل مسکونی عبور ندادیم بلکه مردم خود به ساخت و ساز در مجاورت خطوط و تاسیسات پرداختند و در آن زمان هم قانونی نبود که ایشان را ازساخت و ساز منع کند "

محمد ابراهیم خودسوز ، افزود: قبل از انقلاب ، این خطوط با فاصله زیادی از مناطق مسکونی ، شهرها و تاسیسات مختلف عبور داده شد . اما پس ازانقلاب  به دلیل پیشروی و توسعه ، این مناطق درمجاورت این خطوط قرار گرفتند و حتی روستاهایی در این استان داریم که خط لوله درست وسط روستا و از کنار خانه های مردم عبور می کند. حادثه ای که در میداوود اتفاق افتاد به همین دلیل بود "

وی همچنین در پاسخ به این پرسش که بالاخره تکلیف چیست و مردم و مناطق نفتخیز در قبال هم چه تعهداتی باید داشته باشند ، گفت : " دو راه وجود دارد . یا باید ساخت و سازها حذف و مردم به جای دیگری منتقل شوند که این کار با تملک زمین ها در شهر توسط سازمان مسکن و شهرسازی و در روستاها توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی صورت می گیرد که هماهنگی آن با استانداری است  و یا این که مناطق نفتخیز جنوب  خود اقدام به جابه جایی خطوط لوله از مناطق مسکونی کند که کار بسیار مشکل و طاقت فرسایی است و نیاز به زمان زیادی دارد "

البته نکته ابهامی نیز دراین خصوص وجود دارد و آن هم این که شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ، خود ، درتعریفی که از حریم ایمنی دارد ، این حریم را نواری به موازات و به محوریت خطوط لوله اطلاق می کند که به موجب قانون احداث ابنیه و تاسیسات در آن ممنوع است مگر آن که اجازه کتبی و قبلی شرکت کسب شده باشد . این سوال پیش می آید که اگر قانونی در این خصوص از قبل وجود داشته ، این شرکت به چه دلیل اجازه ساخت و ساز در مجاورت خطوط لوله و تاسیسات نفتی را داده است و اگر قانونی در این خصوص وضع نشده ، پس مبنای تعریفی که مناطق نفتخیز جنوب از حریم ایمنی دارد ، چیست ؟

نکته مهم تر این که رئیس اداره ایمنی ، بهداشت و محیط زیست مناطق نفتخیز جنوب به خبرنگار ایران می گوید  " آماری  از خطوط لوله فرسوده در خوزستان نداریم "  و در پاسخ به این پرسش که ازکجا متوجه می شوید که لوله ای دچارنشتی شده ، می گوید : " ما به طور روزانه عملیات بررسی و افزایش ضخامت را بر روی این خطوط انجام می دهیم و در واقع جزو وظایف ماست "  

البته شرایط اقلیمی و آب و خاک خوزستان خود گویای همه چیز است و نشان می دهد که دراین شرایط ، پوسیدگی و خوردگی لوله ها چقدر بالاست و نیاز به ترمیم و یا تعویض این لوله ها چقدر ضروری است به ویژه هنگامی که قدمت بالای لوله ها را هم به موارد بالا اضافه کنیم ، شرایط بحرانی تر می نماید.